SayIn CumhurbaSkanIm, SayIn Bakan, SayIn YUksek OGretim Kurulu BaSkanI, DeGerli Konuklar ve Sevgili Istanbul Teknik Universiteliler,
Istanbul Teknik Universitesi'nin 224. OGretim yIlI ACIlIS TOrenine katIlarak bizleri onurlandIrdIGInIz iCin sizlere sonsuz saygI ve sevgilerimi sunuyorum.
1773'de kurulan MUhendishane-i Bahri-i HUmayun'dan gUnUmUze Hoca Ishak Efendilerin, HUseyin Tevfik PaSalarIn ve Emin OnatlarIn BaS Hoca, NazIr ve RektOr olduGu bu bUyUk Universitede, OGretim Uyeleri ve YUksek OGretim Kurulu tarafIndan seCilen ve SayIn CumhurbaSkanImIz tarafIndan atanan ilk bayan RektOr olmanIn onurunu ve sorumluluGunu taSIyorum. Bu sorumluluGu, Laik TUrkiye Cumhuriyetinin bUtUn kurumlarInIn yanImIzda olduGunun bilinci iCinde gUvenle taSIyacaGIm. Bu konuSmayI hazIrlamadan Once 1951 yIlIndan beri Istanbul Teknik Universitesi RektOrlerinin aCIlIS konuSmalarIndan arSivde bulunanlarI dikkatle okudum. 1960'lI yIllarIn sonuna kadar "Nutuk" adInI alan bu konuSmalar, deGerli hocamIz Ord. Prof. Bedri KarafakioGlu tarafIndan 1967-1968 yIlI aCIlIS tOreninde, "ACIlIS KonuSmasI" olarak adlandIrIlmIS. Nutuk ve KonuSmalarI okurken bazan satIrlarIn arasIndaki AtatUrk ve Cumhuriyet sevgisi, azim, kararlIlIk ve gUvenle heyecanlandIm bazan da problemlerin nedenli eski olduGunu gOrerek endiSelendim. Burada ilginizi CekeceGini dUSUndUGUm bazI bOlUmleri sizlerle paylaSmak istiyorum:
Kendisini daima bUyUk bir saygI ve sevgi ile andIGImIz DeGerli Mimar HocamIz Ord. Prof. Emin Onat, 1951-1952 yIlI ACIlIS Nutkunda Universitemizin geliSme ekseninin "bilim ve teknoloji" olacaGInI Su cUmlelerle ortaya koymuStur : " Universitemiz medeni dUnyaca Coktan ele alInmIS teknik kalkInma davasInIn yurdumuza dUSen payInIn bUyUk bOlUmUnU Uzerine aldIGInI bUtUn vuzuhu ile idrak etmektedir. BugUnkU milletlerin hayatInda alelade bir ihtiyaC olmayIp bir OlUm kalIm davasI haline gelen tekniGi muassIr medeniyetler seviyesine CIkarmak, yurdumuzun istikbali bakImIndan bizden istenen Cok Onemli ve mesuliyetli bir Odevdir. Teknik Universite artIk sadece ilim getiren, ilim nakleden, ilim OGreten bir yUksek okul olmakla kalmayIp ilmi doGuran bir mUessese haline girmektedir. "
" Memleketin bUyUk kalkInma hamlesi bizim yetiStirdiGimiz genClerin elinde realize olmaktadIr.........Olesiye CalISIyorlar ve memleketi yeniden bina ediyorlar.... sonsuz bir iftihar duyuyoruz. Onlara bu mUcadelelerinde memleket elinden geleni yapmaktadIr. KazanClarI tatmin edicidir....... Bu durum meselenin tatlI tarafIdIr..."
" Bir de ana fabrika olan bize gelelim. Bu genCler arasIndan yarInIn profesOr ve araStIrIcIlarI olacak elemanlarIn hemen hemen hepsi elden gittiGi iCin bizler, yarIn bizim yerimize ve bizden daha Cok sayIda, bizden daha UstUn seviyede gelecekleri yetiStirememek gibi bUyUk bir elem iCinde kalmaktayIz........ Bu mUesseseyi, memleketin yarInIna paralel mUkemmeliyette bir seviyeye getirmek mecburiyetinde olduGumuza gOre, bu derdin bir devasInI bulmak, asistan mUessesemizi cazip bir hale getirmek zorundayIz. Bu davamIzIn COzUmUnUn bulunacaGIna inanIyoruz ve baSka Caremiz de yoktur."
DeGerli RektOrlerimizin kalemlerinden kaGIda dOkUlen gerCekler etkileyici. Universitemizin Ulkeye yetkin bilim adamlarI ve meslek adamlarI yetiStirmek yanInda, 1950' li yIllarIn baSInda Universite iSlevlerinde ana eksen olarak bilim ve teknolojiyi belirlemesi, dinamik yapIsInI korumaya kararlI olduGu yolundaki politikalarI, genC araStIrmacIlara verdiGi Onem, yurt dISI iliSkilerde izlediGi aktif politikalar ve nihayet Universitemizin geliSimi iCin kaynak saGlamak Uzere kuSaklar boyu sUrdUrUlen bazan baSarI bazanda baSarIsIzlIkla sonuClanan mUcadeleler ACIlIS Nutuk ve KonuSmalarIndaki ana konularI oluSturuyor. Bu serUveni ilginC kIlan kuSaklar boyu devam eden, bizleri zaman zaman objektif olamama tehlikesi ile karSI karSIya bI- rakan ama hepimizin iCini bUyUk bir sevgi ve gururla dolduran " Istanbul Teknik Universitelilik ruhudur ".
Istanbul Teknik Universitesi, kesintisiz olarak 224 yIldIr eGitim, OGretim ve araStIrma faaliyetlerini sUrdUrUrken yetiStirdiGi binlerce deGerli mUhendis ve mimar arasIndan TUrkiye Cumhuriyetini yOneten CumhurbaSkanlarInI, BaSbakanlarI, BakanlarI ve pekCok yUksek dUzey bUrokratI, TUrkiye'nin kalkInmasInda Onemli rol alan sanayici, iSadamI ve meslek adamlarInI ve bu sevgili Universitede sabIrla bilim yapmak iC in bUtUn olumsuzluklara raGmen dimdik ayakta durup ulusal ve uluslararasI dUzeyde Bilim Akademilerine Uye seCilen, ve OdUllendirilen, yaptIklarI yayInlarla dUnyaca tanInan, kendilerini geCecek genCleri yetiStirebilmenin heyecanInI taSIyan bilim adamlarInI yetiStirmiS olmakla OvUnmektedir.
Universitemiz, 1940'lI yIllarIn sonundan gUnUmUze yIlda 200 mezundan 2500'e, 4 FakUlteden 11 FakUlteye CIkarken geCen 50 yIl iCinde oluSturduGu yeni akademik OrgUtlenmelerle Ulkemizde mUhendislik ve mimarlIk alanlarInda YUksek Lisans ve Doktora OGretiminin de OncUlUGUnU yapmIStIr. 1995-1996 akademik yIlInda Universitemizde 80 Doktora, 372 Y.Lisans CalISmasI tamamlanmIStIr. Universitemiz 1980 lerden sonra girdiGi yeni dOnemde sadece mUhendis ve mimar yetiStiren bir Universite olmaktan CIkIp temel bilimler, sosyal bilimler ve sanat alanInda da deGerli mezunlar vermeye baSlamIStIr. Cumhuriyet dOneminde sadece fiziksel olarak Ulke- nin kalkInmasIna deGil fikri dUzeyde de Ulkenin geliSmesine katkIda bulunan Universitemizin, yeni Universitelerin kurulmasInda ve geliSmesinde payI bUyUktUr. 1927 yIlInda ilk bayan OGrencilerini MUhendis Mektebine Aziz AtatUrk'Un talimatlarI ile alan Universitemiz, 1933' te mezun ettiGi Sabiha ve Melek HanImlarla deGil TUrkiyede, DUnyada Ozel bir yere sahiptir. O Sabiha HanIm ki, daG baSInda Santiyede yatIp " KIz KOprUsUnU" yapmIStIr. 10 yIlInI vakfedip Ord. Prof. Emin Onat'In projesini yaptIGI AnItkabiri realize etmiStir. Bu sevgili insanlarI saygI ile anIyorum.
AtatUrk'Un TUrkiyesi bOyle bir TUrkiyedir. RektOr olarak atandIktan sonra pekCok basIn mensubu bana Su soruyu sordu : " Bayan olarak akademik hayatInIzda herhangi bir gUClUkle karSIlaStInIz mI?" YanItIm kesin olarak "hayIr" , " herzaman desteklendik" olmuStur. KUCUk bir kIz CocuGu olarak ilkokula baSladIGImdan beri kIz-erkek ayIrImInIn olmadIGI bir eGitim ortamInda yetiSmiS olmakla gurur duyuyorum TUrk kadInI bugUnUnU Aziz AtatUrk'e borCludur. ProfesOrlerinin %22 sinin bayan olduGu baSka bir Ulke yok DUnyada.
AtatUrk TUrkiyesi'nin bugUn iCinde bulunduGu durum CaGdaS eGitime yapIlmasI gereken yatIrImIn bir milletin hayatInda ne denli Onemli olduGunu gOstermektedir. EGitime yapIlan yatIrIm yarInIn garantisidir.
DeGerli Konuklar,
DISardan esen kUreselleSme rUzgarlarI ve iCerde giderek artan hIzda geliSen kentleSmenin yarattIGI kaos yaSamImIza bugUne kadar alISIk olmadIGImIz boyutlar kazandIrmaktadIr. BatI medeniyetinin 800 yIlda yaSadIGI deGiSim sUrecini 70 yIla sIGdIrmaya CalISan bizler iCin hayatIn kolay olamIyacaGI aCIktIr. Bilgisayarla karasabanIn, internet ile okur yazarlIGIn, hukuk ile SeriatIn birlikte tartISIldIGI bu zaman kesitinde yaSanan hIzlI deGiSimi doGru hedeflere yOnlendirmenin zorluGuda ortadadIr. Burada Ulkemizin gerCekleStirmesi beklenen en bUyUk proje ise "eGitim projesi" dir.
BatI dUnyasInda 1520' li yIllara kadar varolan kurumlardan gUnUmUze ancak 85' inin tanInabilir formda ulaStIGI bunlardan 70 tanesinin ise hemen hemen aynI ad ve konumdaki Universiteler olduGu bilinmektedir. Bu Onemli veri Universitelerin tarih boyu varolma yarISlarInI ne- denli yoGun bir biCimde sUrdUrdUklerinin gOstergesidir.
Universiteler, var oluSlarIndaki sUrekliliklerini Cevrelerine gOsterdikleri uyum yetenekleri ve taSIdIklarI idealler ve misyona borCludurlar. Uyum yetenekleri ile idealleri ve misyonlarI arasIndaki CeliSkiler Universitelerin ana problem alanInI oluStursa bile bu CeliSkiler onlarI yaSatan olgulardIr.
HIzla deGiSen ve geliSen teknoloji ile koSut olarak ortaya CIkan haberleSme ortamlarI bilginin hIzla sirkUlasyonuna olanak vermekte, bilgi Uretiminin hIzI ve kalitesi giderek yUkselmektedir. Bu deGiSim ortamInda eGitimle ilgili kavramlarIn araStIrma ve geliStirme etkinliklerinin mevcut kalIplar dISInda yeni ufuklara yOnelmesi kaCInIlmazdIr. Bilgi CaGInIn Onemi, Uretilen bilginin hacmInIn inanIlmaz boyutlara ulaSmasI yanInda bu bilginin kalitesi ve kIsa zamanda kullanIma sunulmasI ile artmaktadIr. Bu baGlamda Universiteler bilginin eGitim yoluyla yayIldIGI, araStIrma yoluyla UretildiGi, toplumu Sekillendiren ve ona yetiStirdiGi insanlarla, UrettiGi bilgilerle yOn veren kurumlardIr.
Avrupa Universitelerinin "Magna Charta" sI olarak 1988 de Bologna'da Universitenin 900 kuruluS yIldOnUmU nedeniyle dUzenlenen kutlama etkinlikleri sIrasInda kabul edilen dOkUmanda Universiteler SOyle tanImlanmaktadIr: " CoGrafi ve tarihi miraslarIndaki farklIlIklar nedeniyle farklI olarak organize edilen, kUltUrU Ureten, sInayan ve sonraki kuSaklara araStIrma ve eGitim/OGretimle aktaran toplumun kalbindeki Ozerk kurumlardIr."
Universiteler, Urettikleri bilgilerin uluslararasI niteliGi, yetiStirdikleri insanlarIn uluslararasI dUzeydeki daGIlImI ile uluslararasI platformlarda kendilerini kanItlarken bir taraftan ulusal, bOlgesel OlCekteki olaylarIn etkisinde kalmak durumundadIr lar. Bir Universitenin hinterlandI, onun eGitim verdiGi alanlardaki gUcUnU gOstermektedir. BOlge/Ulke/DUnya OlCeGinde Universite olabilmek belirli kriterlerin gerCekleSmesine baGlIdIr. Bu nedenle kendi deGer sistemini ve misyonunu korumak Uzere Universitelerin bOlge/Ulke/dUnya OlCeGinde gOsterecekleri performans ve geliSmelerdeki OncU rolleri onlarIn etki alanInI ve dolayIsIyla gUcUnU belirle- yecektir.
3. Bine doGru dUnya hIzlI bir deGiSim sUreci yaSamaktadIr. 1520' li yIllardan beri yaSamayI ve geliSmeyi sUrdUrebilen 70 Universite gibi bugUn de CaGa ayak uydurmayI ve geliSmelerin OnUnde olmayI baSaran Universiteler toplumun motoru olarak geliSmelerini sUrdUreceklerdir.
BugUn kUreselleSen dUnyada bugUnden yarIna aktarIlan gUnlUk olaylar yerine bizi UCUncU bine taSIyacak olaylarI tahmin etmek, deGiSimi anlamak, yOnUnU sezmek ve buna gOre kendimizi donatmamIz gerekmektedir. ArtIk yetiStireceGimiz mUhendisler, mimarlar, sosyal bilimciler ve sanatcIlar 21. yUzyIlIn toplumunu Sekillendirecektir. BugUnUn kIsIr dOngUlerinin Otesine geCecek, geleceGi tasarlayacak ve yOnlendire cek kadrolarI yetiStirmek, Universitelerin en Onemli gOrevidir. YaratIcI, atIlImcI, liderlik vasIflarInI geliStirebilen, kendisiyle ve toplumla barISIk, dinamik, deGiSime aCIk, yerel deGerleri gOzardI etmeden kUresel dUSUnebilen OGrenmeyi OGrenmiS, Ulkesine ve insanlIGa yararlI genCleri yetiStirmek biz Universite hocalarInIn sorumluluGundadIr.
Toplum, teknik ve sosyal disiplinlerin en az birinde saGlam ve geniS bilimsel birikime sahip yetiSmiS kadrolara ihtiyaC duymaktadIr. Ve yine toplum diGer mesleklerdeki insanlarla birlikte CalISabilecek, problemlere Cok disiplinli bir yaklaSImla COzUm geliStirecek ve bilgilerini durmadan yenileyecek bilimsel yOnU kuvvetli bilim adamlarI ve meslek adamlarI beklemektedir. AyrIca toplum entellektUel yaklaSImI, dengeli kiSiliGi, sosyal sorumluluklarI ve mUkemmel iletiSim yetenekleri olan genClere geleceGini teslim etmek istemektedir.
Bu genel CerCeve iCinde Universitemizin mevcut durumu incelendiGinde, Universitemizin altInCaGInI 1970' li yIllara kadar yaSayan bizlerin artIk objektif deGerlendirmeler yapmak zorunda olduGumuz aCIktIr. Universitemizi ulusal ve uluslararasI dUzeyde Onde gelen bir Universite olarak gOrmek hepimizin ortak hedefidir. Istanbul Teknik Universitesi kuruluSunu OsmanlI dOneminden alan Cumhuriyet dOneminde Ulkeyi imar eden kadrolarI yetiStiren bir devlet Universitesi olarak eGitimde TUrkCe'yi terketmemeye kararlIdIr. Ancak 2000'li yIllardaki mezunlarImIz yabancI dili mUkemmel kullanabilen ve UluslararasI dUzeyde yarISabilen genCler olacaktIr. Bunun iCin Universitemizde 10 yIlI aSkIn sUredir harcanan Cabalarla oluSan modeller zaman kaybetmeden uygulamaya konulmalIdIr. OGrenciler, veliler ve mezunlar bunu istemektedir.
EGitimde kalite CaGIn vazgeCilmez bir kriteridir. DUnya ile bUtUnleSen eGitim programlarInI dinamik bir anlayISla deGiSen koSullara gOre geliStiren bir Universite olmak, programlarInI yenilerken akreditasyonu bir araC olarak kullanmak, bazI fakUltelerde baSlatIlmIS olan bu CalISmalarI planlI, programlI zaman kaybetmeden yUrUtmek zorundayIz.
DeGerli OGretim Uyeleri,
Ulkemizde pekCok Seyin OncUlUGUnU yapan bu Universitenin OnUndeki gerCek olmayan engelleri kaldIrInIz. Kendi yarattIGImIz engelleri ancak kendimiz kaldIrabiliriz. Universitemizin potansiyelini ulusal ve uluslararasI dUzeyde fISkIrarak kullanmasIna olanak verecek koSullarI yaratmak elimizdedir. GUnUmUzUn problemleri bilinen kalIplarIn Otesinde problem COzme sUreClerini gerekli kIlmaktadIr. Bu sUreCleri Universitemiz iCin yaratmak ve uygulamak gOrevimizdir.
Universitemizin araStIrma ve yayIn potansiyelini harekete geCirecek Onlemleri almaya baSlamIS bulunuyoruz. ITU AraStIrma Fonu bu amaCla yeniden yapIlandIrIlmaktadIr. Ancak araStIrma faaliyetlerinin motoru olarak OGretim kadrosuna bu konuda bUyUk gayret dUSmektedir.
TUrkiye'nin en yoGun endUstri bOlgesinde yer alan Universitemizin sivil ve askeri teknoloji yenileme, geliStirme ve endUstriyel araStIrmalarda OncU rol yUklenebilmesi ve bu rolU sUrdUrebilmesi iCin Teknokent kurmak enstitU ve araStIrma merkezlerini OrgUtlemek zorundayIz.
Universitemizin yarInI GenC AraStIrma GOrevlileri,
Sizleri uluslararasI standartlarda yetiStirmek en bUyUk arzumuzdur. Umutla ve heyecanla geldiGiniz fakat Ozverili bir yaSam biCimini gerektiren Universite hayatInda hoca olmanIn ilk SartI olan "vermeyi" OGrenmelisiniz. GeleceGinize duyduGunuz gUvenin iSareti olan gOzlerinizdeki pIrIltInIn hiC eksilmemesi iCin bUtUn olanaklarImIzI seferber edeceGiz. CalISmalarInIzI Ulke sInIrlarInIn dISIna taSIyacak kaliteyi yaratmayI baSarmalIsInIz. GeleceGin Istanbul Teknik Universitesini sizler yaratacaksInIz.
Sevgili Mezunlar,
Universitemizin eski gUzel gUnlerdeki gibi en Cok tercih edilen bir Universite olmasI hepimizin ortak hedefidir. Universiteniz sizin eviniz, ITU camiasI ise ailenizd ir. Evinizin ve ailenizin her iSine karISInIz, Universitenizi sahiplenerek geliSmesine katkIda bulununuz. YaSadIGInIz altIn CaGI bizden sonrakilere yaSatacak yeni atIlImlarI gerCekleStirmek iCin Universitenizi yalnIz bIrakmayInIz.
Sevgili OGrenciler,
Istanbul Teknik Universiteli olmak Onemli bir Ozelliktir. Bunu hayatInIz boyunca hissedecek bazan kIzacak, bazan eleStirecek ama Universitenizi hep seveceksiniz. Sizi yalnIz TUrkiye'nin sInIrlarI iCinde deGil DUnyada yarISacak biCimde yetiStirmek bizim severek heyecanla yerine getirmeye CalIStIGImIz gOrevimizdir. CaGdaS eGitim felsefeleri artIk 4 yIllIk eGitimden 40 yIllIk eGitime geCmeyi baSarmIS, OGrenmeyi OGrenen genCleri yetiStirmeyi hedeflemektedir. Burada OGrendikleriniz sadece bir baSlangICtIr. Bu bilinCle meslek hayatInIzI yOnlendirmeniz ve kendi Cizginizi yaratmanIz CaGIn gereGidir.
SayIn CumhurbaSkanIm,
GUven duygusu Cok gUzel bir duygu. Istanbul Teknik Universiteliler size gUveniyor. Toplum size gUveniyor. Mezunumuz olarak sizinle OvUnUyoruz. DiGer nutuk ve konuSmalarda olduGu gibi, aCIlIS tOrenimizi onurlandIran SayIn CumhurbaSkanImIza problemlerimizi arz etmek istemedim. Bunun iki nedeni var: Birincisini Ord. Prof. Ilhami CIvaoGlunun aCIlIS nutkunun finalinde verdiGi Ornekle aCIklamak istiyorum: 1805 yIlInda Napolyon emrindeki 350 gemilik FransIz/Ispan- yol armadasIna karSI savaSan 40 tekneden ibaret Ingiliz DonanmasInIn BaSamirali "Nelson" donanmaya Su emri verdi: "Herkes gOrevini sonuna kadar yapsIn, zafer bizimdir". HocamIz: "Nelson bu savaSta sonuna kadar gOrev yapan er olarak hayatInI kaybetti ama bugUn Ingiltere bu sayede ayakta durmaktadIr" demektedir. O halde; "Hepimiz gOrevimizi sonuna kadar yapalIm baSarI bizimdir." Ikincisi ise, en Onemli projemiz olan eGitime, OGretmenler ve Universite hocalarI yakIndIklarI iCin deGil, gerekli olduGu iCin ve ulusumuz hakettiGi iCin kaynak ayIran bir Ulkemiz olsun istiyoruz.
SayIn CumhurbaSkanIm, DeGerli Konuklar,
Universiteler toplumda yeni dUSUncelerin yaratIcIsI ve deGiSimin motoru olarak nOtr bir rol yUklenemezler. Toplum Universitelerden fikir Uretmelerini, tartISmaya aCmalarInI ve bOylece toplumun entellektUel geliSmesine katkIda bulunmalarInI beklemektedir. Toplumun bu beklentilerinin gerCekleSmesi Universitelerin yarattIGI bilimsel, kUltUrel ve teknolojik ortamIn kalitesi ile doGrudan iliSkilidir. Kal ite, Universiteye gOrUSlerini aCIklamakta ve bu gOrUSlerin arkasInda durmakta gUC veren en Onemli etkendir.
Istanbul Teknik Universitesi bugUne kadar olduGu gibi bundan sonra da gUClU OGretim kadrosu ve onurlu geCmiSi ile Ulkemizde 224 yIldan beri yeniliGin OncUsU olarak batIl'In karSIsInda mUcadele vermiS bir Universite olmanIn gururunu taSImaktadIr. Bundan sonra da ilkelerinden asla taviz vermeden toplumun Universiteden beklediGi vakar iCersinde laik, demokratik bir hukuk devleti olan TUrkiye Cumhuriyeti'nin deGiS- mez ilkeleri CerCevesinde AtatUrk ve Cumhuriyet sevgisi ile iSlevini yerine getirecektir.
KonuSmamI AvrupanIn birliGi iCin bestelenen SarkInIn Cok sevdiGim sOzlerinden bir alIntI ile bitirmek istiyorum:
"Meleklerin diliyle konuSsam bile ICimde sevgi yoksa SOzlerim kuru rUzgarlarIn sesi gibi yankIlanIr GeleceGi gOrebilsem de BUtUn sIrlarI COzebilsem de HerSeyi bilebilsem de InancIm tam olsa da DaGlarI yerinden oynatabilsem de ICimde sevgi yoksa Ben bir hiCim"
InanC ve umut iCinde bUtUn sevgilerin bizimle olmasI, Istanbul Teknik Universitesi'nin altIn arIsI ile yeni altIn CaGInda birCok projeye imzasInI atmasI dileGiyle sizlere saygI ve sevgilerimi sunuyorum.
4 /10/ 1996
Prof.Dr.GUlsUn SaGlamer ITU RektOru