Siyonist Yeraltı Örgütü ve Filistin’de İngiliz Yönetiminin Sonu

Bu konuyu araştırırken tarihsel bir labirentin içine girdim ve dürüst olmak gerekirse, bazı kısımlarını anlamak gerçekten zaman aldı.

1948’de İsrail kurulmadan önce, I. Dünya Savaşı’ndan sonra Osmanlı İmparatorluğu’nun çöküşünün ardından, Britanya Filistin’i Britanya Mandası olarak bilinen bir yönetim altında yönetiyordu.

Britanya yönetiminin son yıllarında, çeşitli Siyonist yeraltı örgütleri, Britanya’yı Filistin’den çıkarmayı ve bir Yahudi devletinin kurulmasının yolunu açmayı amaçlayan silahlı bir isyan başlattı.

İşin içinde yer alan başlıca örgütler şunlardı:

Irgun

Bombalama, suikast ve Britanya askeri ve idari hedeflerine yönelik saldırılardan sorumlu milliyetçi bir paramiliter grup.

Lehi (Stern Çetesi)

Daha küçük ama daha radikal bir örgüt olup, Britanyalı yetkililere ve altyapıya karşı suikastlar ve saldırılar düzenledi.

Haganah

Filistin’deki en büyük Yahudi paramiliter örgütü. Irgun ve Lehi’den sıklıkla farklı şekilde faaliyet gösterse de, zaman zaman İngiliz hedeflerine karşı koordineli operasyonlarda işbirliği yapmıştır.

O dönemde İngiliz yetkililer bu grupların bazılarını resmi olarak terörist örgütler olarak nitelendirirken, destekçileri onları İngiliz yönetimine direnen sömürge karşıtı savaşçılar olarak görüyordu.

Tarihçiler genellikle bu dönemi Mandater Filistin’deki Yahudi ayaklanması (1944-1948) olarak adlandırır.

Başlıca olaylardan bazıları şunlardır:

1944 — Lord Moyne’un Suikastı

İngiltere’nin Orta Doğu’daki Devlet Bakanı Walter Guinness, Kahire’de Lehi üyeleri tarafından suikasta uğradı.

Ayaklanma sırasında öldürülen en yüksek rütbeli İngiliz yetkiliydi.

1945 — Saldırıların Tırmanması

Militan gruplar şu noktalara yönelik saldırılarını yoğunlaştırdı:

• demiryolları

• köprüler

• polis karakolları

• hükümet binaları

• göç kontrol altyapısı

Birkaç grup, Yahudi Direniş Hareketi olarak bilinen koordineli bir kampanyada geçici olarak birlikte çalıştı.

1946 — Köprüler Gecesi

Koordineli bir sabotaj operasyonu, Filistin’i komşu topraklara bağlayan köprüleri yok ederek İngiliz ulaşım ve askeri altyapısını ciddi şekilde aksattı.

1946 — Kral David Oteli Bombalaması

İrgun militanları, İngiliz idari merkezinin bulunduğu Kudüs’teki Kral David Oteli’ne patlayıcı yerleştirdi.

Patlamada 91 kişi öldü:

28 İngiliz

41 Arap

17 Yahudi

Bu, Manda döneminde İngiliz yönetimine karşı gerçekleştirilen en ölümcül saldırılardan biri olarak kaldı.

1947 — Akka Hapishanesi Kaçışı

İrgun savaşçıları Akka hapishanesine saldırdı ve onlarca tutuklu militanı serbest bıraktı.

1947 — İngiliz Çavuşlarının İnfazı

İki İngiliz askeri, Clifford Martin ve Mervyn Paice, İngiltere’nin tutuklu militanları infaz etmesinin ardından İrgun tarafından kaçırıldı ve daha sonra asıldı.

Bu cinayetler İngiltere genelinde büyük bir öfkeye neden oldu.

1947-48’e gelindiğinde, durum İngiltere için giderek daha da yönetilemez hale gelmişti.

Sonunda İngiltere, Mandayı sona erdireceğini ve meseleyi Birleşmiş Milletler’e devredeceğini açıkladı.

14 Mayıs 1948’de İsrail devleti ilan edildi.

Bundan sonra olanlar, hikayenin daha da önemli hale geldiği noktadır.

Bu yeraltı örgütlerinin birçok üyesi daha sonra doğrudan İsrail siyasetinin ve devlet yönetiminin içine girdi.

İsyan sırasında Irgun’un lideri olan Menachem Begin, daha sonra İsrail Başbakanı oldu.

Lehi’nin kıdemli bir üyesi olan Yitzhak Shamir de Başbakan oldu.

Bu arada Haganah, İsrail ordusunun temeli haline geldi.

Bütün bunlar, II. Dünya Savaşı ve sonrasının gölgesinde, İngiltere’nin savaş nedeniyle mali ve askeri olarak harap olduğu bir dönemde gerçekleşti.

1944’te İngiliz bakanlar suikasta kurban gidiyordu.

1946’da İngiliz karargahları bombalanıyordu.

1947’ye gelindiğinde İngiliz askerleri kaçırılıp idam ediliyordu.

Ancak bu tarih bugün Britanya’da nadiren tartışılıyor.

Ve bu, günümüzde dünya çapındaki çatışmaları hâlâ takip eden bir soruyu gündeme getiriyor:

Kim terörist olarak etiketleniyor ve kim daha sonra özgürlük savaşçısı veya devlet adamı olarak hatırlanıyor?

Çünkü tarih, bu soruyu genellikle iktidarı kimin kazandığına bağlı olarak farklı şekilde yanıtlıyor gibi görünüyor.

https://www.facebook.com/drpeers

Siyonist Yeraltı Örgütü ve Filistin’de İngiliz Yönetiminin Sonu. – Martin Michael