Kosova’da devletleşme sürecinin adımlarından biri olarak görülen yerel seçimler 15 Kasım’da gerçekleştirilecek. Seçimlere çok kısa bir zaman kala Kosova’da seçim kampanyaları gergin bir seyir izlemekte. Yerel seçimler yapılacak ancak seçimlere giden yolda Vetevendosje hareketinin seçimleri boykot çağrısı her geçen gün ortamın gerilmesine ve Vetevendosje aktivistleri ile Avrupa Birliği’nin bölgedeki temsilcisi konumundaki EULEX arasında olaylar yaşanmasına neden olmakta.Geçtiğimiz süreçte EULEX arabalarının camlarının kırılması ve EULEX in kolluk güçlerinin Vetevendosje aktivistlerini tutuklaması olayların boyutunu daha da gergin hale getirmekte.
Vetevendosje hareketinin lideri Albin Kurti’nin seçimlere ilişkin boykot çağrısı konusunda temel fikirleri, ülkede yerel seçime ihtiyaç olmadığı ve mevcut hükümetin kendilerini temsil etmediklerine inandıkları için derhal bir genel seçim yapılması gerektiği yönünde. Vetevendosje Hareketi bilindiği gibi Kosova’nın self-determinasyon hakkına sahip olduğunu ve bugün itibariyle elde ettikleri bağımsızlığın tam bir bağımsızlık değil, EULEX ve UNMİK gölgesinde kendilerine bahşedilmiş bir vesayet bağımsızlığı olduğuna inanıyor. Dolayısıyla mevcut hükümetin de bağımsız Kosova hükümeti olmadığını söyleyerek, yerel seçimler yerine genel seçimlerin yapılmasını öneriyor. Ayrıca yerel seçimlere Kosova’da yaşayan Sırpların da katılabilecek olması Vetevendosje hareketinin karşı durduğu diğer bir politika. Çünkü Sırpların yerel seçime katılması ile birlikte ülkenin sadece Arnavutlara ait olmadığı -Athissari Planında Kosova Multi-Etnik olarak tanımlanır ve Vetevendosje bu duruma da karşıdır- gerçeği ile yüzleşmek zorunda kalınacağı biliniyor.
Seçimlere az bir zaman kala merak edilen bir diğer konu ise Kosova’daki Sırpların seçimlere katılıp katılmayacağı ve bu durumun gelecek süreçte yaratacağı sıkıntılar olarak ön plana çıkmakta. Kosova’da görevini sürdüren EULEX ve UNMİK’in bu konuda Kosova hükümetinden talepleri Sırpların yaşadığı Graçanicë, Ranillugë ve Kllokot kentlerinde seçimin yapılması ancak yine Sırpların yaşadığı Kuzey Mitrovicë, Novobërdë (Artanë) ve Partesh’de seçimlerin yapılmaması yönünde. Yorumlara göre uluslararası komitelerin bu son 3 şehirde seçimlerin gerçekleşmesini istememe sebebi, mevcut durumda bu şehirlerde Sırpların kurumları elinde bulundurmakta olmaları ve bu güçlü konumlarını sürdürmelerinin istenmesidir. Çünkü daha önce de belirttiğimiz gibi Kosova’nın anayasası çok etnikli bir ülke tanımlamakta ve Sırpların da bu durumda belli bölgelerde Athisaari planı bünyesinde güçlü kalmaları gerekiyor. Aksi takdirde uluslararası komitelerin Athissari planı doğrultusunda yapılandırmak istedikleri multi-etnik Kosova yerine Vetevendosje Hareketi’nin savunduğu self-determinasyon gündeme gelebilir. Bu konunun dışında uluslararası komitelerin Sırpların Kosova demokratik hayatına katılımını öngören taleplerinin, Kosova’daki Sırplar ve Belgrad hükümetince nasıl karşılandığı da büyük önem taşımakta.
Sırbistan’ın Kosova’dan sorumlu bakanı Goran Bogdanoviç’in yaptığı açıklama Sırpların Kosova Demokratik sürecine ve dolayısıyla devletleşme sürecine katkı sağlayacağı yönünde ifadelerle dolu. Bakan Goran Bogdanoviç açıklamasında; “ Koşulların Sırpların da seçimlere katılması için uygun olmamasına rağmen Sırbistan’ın seçimlere katılımı engelleme konusunda herhangi bir girişimi olmayacağını” duyuruyor ancak yine bölgedeki izlenimler ve Kosova Radyo Televizyonu’nun açıklamaları durumun tam da aksi şekli ile geliştiğini işaret ediyor. Kosova Radyo ve Televizyonu’na göre Kosovalı Sırplar seçimlere katılmamak yönünde gerek Kosova’daki Sırp önderler gerekse Belgrad hükümeti tarafından tehdit ve baskı altında tutuluyor. Sırbistan’ın Kosova’nın bağımsız bir ülke olarak yaşam alanı bulması konusunda yaptığı engellemeler ve propogandalar göz önüne alındığında, Kosova devletleşme sürecini yakından ilgilendiren seçimlere ve demokratik sürece ilişkin Kosovalı Sırplara baskı girişimlerinin doğru olma ihtimali artıyor.
Seçimlerle ilgili soruişaretlerinden biri de şuan ikiye bölünmüş olan Mitrovice’nin durumu. Mitrovice’de yerel seçimler için 3 aday yarışacak ve bunlardan mevcut belediye başkanı Bajram Rexhepi’nin değişmesi yüksek bir olasılık olarak görülüyor. Hasim Thaci hükümeti Mitrovice’nin devletleşme sürecinde büyük öneme sahip olduğunu bildiği için Bajram Rexhepi’ye kurmayı düşündükleri Avrupa Entegrasyonu Bakanlığı koltuğunu önererek kendi adayları Avni Kastrati’nin seçilme şansını arttırıyor. Avni Kastrati, seçim kampanyasında Mitrovice’nin kuzeyinde kalan Arnavutları da ziyaret ederek ilerleyen dönemde Kuzey Mitrovice’deki Arnavutların da desteği ile birlikte Mitrovice’deki mevcut bölünmüşlüğü çözmek için adım atıyor. Bu durum Hasim Thaci hükümetinin Kosova’yı devletleştirmek ve merkezileştirmek çabası ile bütünleştirildiğinde seçimlerin akabinde Mitrovice’de kısmen de olsa sorunların çözümüne dair yol alınabileceğine işaret ediyor.
Kosova ilk yerel seçimlerini gerçekleştirmek için kaçınılmaz bir sürecin içerisine girmiş bulunmakta. Baskı ve çıkar gruplarının politikaları Kosova’da yerel seçimlerin çok da sakin geçmeyeceğine işaret etmesine rağmen, Hasim Thaci hükümetinin Kosova’yı merkezileştirerek devletleşme sürecine katkı sağlamak konusundaki ısrarlı politikaları, uluslararası komiteler EULEX ve UNMİK’in de desteği ile birlikte anlam kazanıyor. Kosova balkan coğrafyasının en yeni ülkesi fakat Avrupa Birliği ile bütünleşmek konusunda da en iddialı hükümete sahip. Yerel seçimlerin Kosova’nın mevcut sorunlarını kolaylaştırmak için bir adım olduğu gerçeği göz önüne alındığında, seçimler bazı gergin olaylara neden olsada uzun vadede Kosova devletleşme sürecine olumlu yönde etki edebilir.
Burak YALIM – Caspian Weekly
Çanakkale 18 Mart Üniversitesi
