Amerikan - Turk Bilimadamlari Birligi'nin (ATAS) duzenledigi IX. ATAS Bilim ve Egitim Konferansi 22 Subat 1997 tarihinde Amerika Birlesik Devletlerinin baskenti Washington D.C. sehrinde gerceklestirildi. Konferansa basta Turkiye'den olmak uzere bircok saygin akademisyenler ve T.C. devleti temsilcilerinin yanisira isadamlari da katildi.
ATAS Baskani Prof. Oktay Ural'in acilis konusmasini takiben T.C. ABD Buyukelcisi Sayin Nuzhet Kandemir son yillardaki stratejik ve jeopolitik alanlardaki hizli degisimlerde Turkiye'nin rolunu ve onemini vurgulayan baslangic konusmasini sundu. Degisen dengeler isiginda Turk egitim kaynaklarinin bolgede doldurdugu boslugu vurgularken Afrika, Orta Dogu ve dagilan Dogu Bloku ulkelerinden Turk universitelerine ogrenim ve arastirma icin gelen ogrencilerin sayisindaki artisi ornek gosterdi.
Devlet Bakani Sayin Abdullah Gul'un hukumetin egitim politikasini yansitan bulteni okumasinin ardindan Yuksek Ogrenim Kurulu Baskani Prof. Kemal Guruz Turkiye'de hizla artan "universite" sayisini elestirdi. Her gecen yil universite ogrenimi icin sinavlara giren ogrenci sayisinin artmakta oldugunu ve 1996'da bu sayinin 1.5 milyona ulasmasi ile, artan ogrenci sayisinin universitelere agir ekonomik yukumlulukler getirdigini acikladi. Diger yandan, Dunya Bankasi ust duzey yoneticilerinden Sayin Kemal Dervis, Nijerya ve Guney Kore arasindaki ekonomik gelisme farkinin "genetik" olabilecegini belirtti. Sayin Dervis'in bu sekildeki elestirisi, bir yandan enteresan olmakla birlikte, konferansin Bilim ve Egitim icerikli olmasini gozonune alirsak, katilimcilar arasinda rahatsizlikla karsilandi.
Turk ve Amerikan universiteleri arasinda ortaklasa doktora ogrenimini konu alan panelde yeni kurulmus universitelere egitim elemani yetistirme ve yuksek ogrenim icin gerekli butce kaynaklari tartisildi. Universite sayisindaki artisin en onemli sorunlardan birisi oldugu ortak gorus olmakla birlikte, Nigde Universitesi Rektoru Sayin Hocamiz universitesinin bolge ekonomisine katkida bulundugunu ve yuksek ogrenim butcesine yuk olmadiklarini one surdu. Panel katilimcilarinin ortak goruste bulunduklari noktalar sirasiyla, yurtdisina doktora ogrenimi icin ogrenci gondermenin pahali ve garantisi olmayan bir yatirim oldugu, doktora ogrenimini Turk universitelerinde yapanlarin ortak bir standarda tabii tutulmalarinin gerekliligi ve yuksek ogrenimi destekleyecek bagimsiz kaynaklarin yaratilmasi zorunlulugu idi.Bilkent Universitesi Rektoru Prof. Ali Dogramaci ise degisik bir yaklasimla, ogretim uyesi yetistirmenin dis kaynaklardan saglanacak egitimcilerle cozulebilecigini one surerek Bilkent Universitesi'nin yabanci dilde yayimlanmis ilanlarini ornek olarak sundu. Bunun yanisira, ozel universitelerin sayisindaki artisin gerekliligini savundu ve standart kontrollerinin gevsetilmesi dileginde bulundu.
Universite-Endustri Iliskileri ve Arastirma konulu ikinci yarida paylasilan goruslerin yanisira, birbirleriyle oldukca celiskili gozlem ve dusunceler sunuldu. Orta Dogu Teknik Universitesi ogretim uyelerinden Sayin Derin Ural, genc ogretim elemanlari ve arastirmacilari icin saglanan olanaklari ve kosullari pembe gozlukle sunarken, Bogazici Universitesi profesorlerinden sayin Gulay Altay universitelerin ve akademisyenlerin yuz yuze bulunduklari sorunlari butun carpikligi ile dile getirdi. Universitelerin arastirma projelerini desteklemek uzere endustriye acilabilme olanaklarina sahip olmalari ve endustri ve isadamlarinin universitelerde yapilan arastirma ve gelistirme calismalarindan nasil yararlanabileceklerinin kendilerine ogretilmesi gerektigi benimsendi. ABD Berkeley Universitesi eski profesorlerinden Sayin Metin Lokmanhekim, halen Ihlas Holding'de gorev yapiyor olmak kalitesiyle, sayisi hizla artan ozel "network" saglayici sirketlerinden son derece rahatsizlik duydugunu belirtti ve sirket reklami anlamina gelen uzun bir konusma yapti. Sozkonusu konusma, icerigi ve konu ile ilgisizligi bakimindan tum katilimcilari tahammul sinirin asma tehlikesi ile karsi karsiya getirdi.Sayin Prof. Murat Saatcioglu, universite egitimini mukemmellestirmek icin izlenecek yollari ozetleyen kapanis konusmasi, deneyimli bir stil ve icerik butunlugu ile dinleyenlerin buyuk begenisini kazandi.
Konferansa ayrilan surenin sonlarinda, konferans icerigine dogrudan dogruya bagli olmayan birkac konusma ve sunusa karsin,katilimcilar yuksek ogrenimin sorunlarini hakkinda detayli bilgi sahibi oldular,ancak cozumler getirmenin gerekliligi konusunda gorus birligine varmalarina ragmen, acikliga kavusmayan konular sunlar:
1. Sozkonusu problemlere ortak veya teker teker ele alinmasi gereken cozumler nelerdir?
2. Herseyden once, bu cozumlerin ne oldugu aciklanmamistir.
3. Her universitenin kendi basina bulacagi cozumler nasil planlanabilir?
4. Ortak sorunlarin ele alinmasinda ne tur konkre adimlar atilacaktir?
5. Ortak sorunlarin cozumunde degisik okullar arasinda ne tur bir isbirliginin olmasi gerekmektedir?
Katilimcilar, gelecek yil yapilacak ATAS konferansinda bulusmak uzere ayrilirlarken 12 ay sonraki konusmalarin kapsaminin ne olacagini merak ederek dagildilar.
Ruhi Arslanoglu <ruhi@crosslink.net> ITU Ucak '86