=========================================================================== PETEK CILT: 1 SAYI: 2 1 EYLUL 1995 =========================================================================== ___________________________________________ / .......................... \ / ........ /\ /\ ....... \ / ...... / | / | ..... \ / ... / // | .... \ / .. /^/^ / / / ... \ / ... /()|'`--/ _ / .. \ / ... \_'/' '` \_' .. \ / ... '//`--' '\ .. \ / .... || //--/ ' \ .. \ / ..... \\ ||\_/\\ ... \ / ........ || \_/ .... \ / ........... \\ \ ..... \ / .......................... \ / \ / OOOOOOO OOOOOOOOO OOOOOOOOOOO OOOOOOOOO OOO OOO \ / OOOOOOOO OOOOOOOOO OOOOOOOOO OOOOOOOOO OOO OOO \ \ OOO OOO OOO OOO OOO OOO OOO / \ OOO OOO OOO OOO OOO OOO OOO / \ OOO OOO OOO OOO OOO OOOoOO / \ OOOOOOOO OOOOOOO OOO OOOOOOO OOOOO / \ OOOOOOO OOOOOOO OOO OOOOOOO OOOOOO / \ OOO OOO OOO OOO OOOoOOO / \ OOO OOO OOO OOO OOO OOO / \ OOO OOO OOO OOO OOO OOO / \ OOO OOOOOOOOO OOO OOOOOOOOO OOO OOO / \ OOO OOOOOOOOO OOO OOOOOOOOO OOO OOO / \ / \ ITU MEZUNLARI DERNEGI ELEKTRONIK DERGISI / \ / \ 1995 / \ / \___________________________________________/ =========================================================================== SunuS YazIsI =========================================================================== Sevgili PETEK OkurlarI, Ikinci sayImIzda yine sizlerle birlikte olmaktan mutluluk duyuyoruz. Bu sayImIzIn ilk sayImIza gOre daha doyurucu olacaGInI Umit ediyoruz. Bir derginin yayIn hayatInIn uzunlugu; onun ortaya CIkarIlmasI iCin sarfedilen gayret, harcanIlan zaman, ve gOsterilen Ozenle yakIndan ilgilidir. KuSkusuz, kisilerin fedakarlIklarI her zaman gereklidir. Ancak Onemli olan; fedakarlIklarIn mUmkUn olduGunca eSit bir Sekilde kiSiler tarafIndan paylaSIlmasI olup, bu da ancak derginin arkasIndaki kuruluSun yakIn ilgisi, dergi organizasyonunun iSlerliGi, bu organizasyon icinde gOrev alan arkadaSlarIn UstUn gOrev bilinci, ve de siz sayIn okurumuzun derginizin etkinliklerine yapIcI ve katIlImcI yaklaSImlarI ile mUmkUn olabilir. Bu unsurlar ne kadar olumlu yOnde olursa, dergimizin sUrekliliGi ve de kalitesi o oranda artar. PETEK, henUz CiCeGi burnunda bir dergi olmasIna raGmen, daima bir sonraki sayIsInda daha kaliteli olmayI ve aynI zamanda sUrekliliGini mUmkUn oldugu OlcUde korumayI hedefleyen bir dergi olma CabasI iCindedir. Okumakta olduGunuz bu dergi, dergi fikrinin ortaya atIlmasIndan bugUne kadar Cok deGiSik aSamalardan geCmiS bulunmaktadIr. Verilen emek, harcanIlan zaman tahmin edilemeyecek kadar bUyUktUr. BunlarI belirtmekteki amacImIz PETEK gOnUllUleri olarak kendimize pay CIkartmak deGil, aksine, dergiyi okurken gOrebileceGiniz olasI hatalara hosgOrU ile yaklaSmanIzI saGlayabilmektir. PETEK gOnUllUleri olarak inancImIzIn tam olduGu noktalardan birisi, PETEK'in *sizin* de katkInIzla her sayIda daha ileriye gideceGidir. Ilk sayImIzIn sunuS yazIsInda da belirtmiS olduGumuz gibi, PETEK; toplumuyla bUtUnleSmeyi amaClayan, karSIlIklI bilgi alISveriSini saGlayacak, yeniliklere ve geliSmelere aCIk bir dergidir. Bu nedenle, her tUrlU eleStiri, yorum, ve dUsUncenizi bizimle paylaSmanIz PETEK aCIsIndan Cok Onemlidir. PETEK YayIn Kurulu olarak aCIklama getirmek istediGimiz noktalardan birisi de derginiz PETEK'in uzunluGuyla ilgilidir. PETEK'in 3 ayda bir yayImlanan bir dergi olduGu gOzOnUne alInIrsa her sayInIn bir hayli (!) kapsamlI olacagI beklenen bir sonuCtur. Sizlere bu noktada ufak bir sIr vermek istiyoruz: esasen bizim amaClarImIzdan birisi de; sizin bilgisayarInIzIn baSIna geCip beS dakikada bu dergiyi okuyup bitirmemeniz icin elimizden ne geliyorsa yapmaktIr. YoGun iSleriniz arasInda sIkIlIp ara verdiGinizde PETEK'e tekrar dOnUp kaldIGInIz yerden devam etmenizi diliyoruz. Son olarak, dergiye yazI gOnderen, olumlu olumsuz eleStirilerini esirgemeyen herkese, ve derginin bu sayIsInda emeGi geCen arkadaSlarImIza teSekkUr ediyoruz. Bir sonraki sayImIzda buluSmak Uzere, kalIn saGlIcakla. PETEK YayIn Kurulu BaSkan: Meral DemirtaS (Meteoroloji '90) BaSkan Yrd.: Harun Taner (Gemi inSaatI '88) Uye: O. Haldun UnalmIS (uCak '87) =========================================================================== PETEK YazI KurallarI =========================================================================== * YazIlarInIzI, yukarIda adresleri verilen PETEK YayIn Kurulu (PYK) Uyelerine ya da PETEK YazISma Adresine gOnderiniz. Elektronik posta ile gOnderilen yazIlarI tercih etmekteyiz. * YazInIza "Subject: ITU-MD E-Dergi: PETEK" UstbaSlIGInI veriniz. * YazI geniSliGinin 75 karakteri aSmamasIna Ozen gOsteriniz. * YazInIzI bir satIr aralIGInda yazInIz, metin iCinde fazla boS satIra yer vermemeye Ozen gOsteriniz. * YazInIzI kUCUk harflerle yazInIz, tamamI bUyUk harflerle yazIlmIS yazIlar UCUncU sayImIzdan itibaren kabul edilmeyecektir. * PETEK'te yayImlanacak yazIlarda dil ve uzunluk sInIrlamasI yoktur. YabancI dilde yayImlanacak yazIlar iCin yazar(lar)Indan kIsa bir TUrkCe Ozet istenir. * Konu serbest olmakla beraber aSaGIda belirtilen konu Obekleri YayIn Kurulu'nca uygun bulunmuStur: ITU MezunlarI DerneGi (ITU-MD) TanItIm Akademik DUnyadan Bilim ve Teknoloji Internet ve Bilgisayar DUnyasIndan MUhendis GOzUyle Sosyal Bilimler ve KUltUr Mizah Dilimiz, Deyimlerimiz ve Atasozlerimiz Serbest KOSe Okuyucudan * YazInIzIn bu konu Obeklerinden hangisine uygun oldugunu belirleyip, iCeriGini birkaC sOzcUk ile aSaGIdaki Orneklerdeki gibi aCIklayInIz: Konu : Konu ObeGi --> iCerik { Ornekler : Konu : Bilim ve Teknoloji --> BulanIk MantIk Uzerine Konu : Akademik DUnyadan --> Yabanci dille eGitim gerekli mi? Konu : Internet ve Bilgisayar DUnyasIndan --> Elektronik Ulak Konu : Sosyal Bilimler ve KUltUr --> MUzik ve toplum Konu : Mizah --> Havadan para kazananlara ne denir? } ASaGIda bir yazI OrneGi bulacaksInIz: --------------------------------------------------------------------------- Subject: ITU-MD E-Dergi: PETEK: Serbest Kose --> FIrIldaGIn okulu olur mu? --------------------------------------------------------------------------- {YazInIzIn baSlIGI} FIrIldaGIn okulu olur mu? {YazInIz buraya yerleStirilmelidir.} {AdInIz, soyadInIz, (varsa) mezun olduGunuz Universite ve bOlUmUnUzUn adI, lisans mezuniyet yIlInIz, e-posta adresiniz, (ITU-MD Uyesi iseniz) ITU-MD Uyesi ibaresi ve hangi Ulkede kayItlI olduGunuz; (varsa ya da yazmak isterseniz) ayrIntIlI yazISma adresiniz, (varsa) kaynaklar} Meral Demirtas (Meteoroloji '90) (swrdemas@met.reading.ac.uk) ITU-MD Uyesi, Ingiltere {Ornek bir yazISma adresi: --------------------------------------------------------------------------- Meral Demirtas Tel: (44) (01734) 318950 University of Reading Fax: (44) (01734) 352604 Department of Meteorology E-mail: swrdemas@met.reading.ac.uk 2 Earley Gate Reading RG6 2AU United Kingdom --------------------------------------------------------------------------- } --------------------------------------------------------------------------- * PETEK'e gOnderilen yazIlar YazI DeGerlendirme Kurulu (YDK) Uyelerince PETEK YazI DeGerlendirme KurallarIna gOre deGerlendirilir. Bu deGerlendirme sonucu PYK'nca yazIyI gOnderene (yazara) bildirilir. * BaSka kaynaklardan aktarIlan yazIlar hakkIndaki kurallar aSaGIda belirtilmiStir: 1. BaSka bir yerde yayImlanmIS bir yazI iCin yazarIndan veya yayIncIsIndan izin alInmalIdIr. 2. BaSka listelerden ya da tartISma ortamlarIndan aktarIlan yazIlarIn yazarIndan izin alInmalI, yazI anonim ise aktarIlan kaynak liste belirtilmelidir. * YazI gOnderenlerden karSIlIk veya yanIt hakkI doGuracak yazI yollamamalarI beklenmektedir. Herhangi bir biCimde yanIt hakkI doGmuS ise, PYK'na gOnderilen karSIlIk yazIlarI bir sonraki sayIda yayImlanIr. * GOnderilen yazIlarIn yayImlansIn veya yayImlanmasIn geri iadesi sOzkonusu deGildir! * PETEK Dergisi'nde yayImlanan yazIlarIn baSka yayIn organlarInda yayImlanmak istenmesi durumunda yazInIn yazarIndan ya da PYK'ndan izin alInmalIdIr. * Yazarlar yazIlarInIn iCeriGinden sorumludur. Bu konuda PYK, YDK veya ITU-MD hiCbir durumda herhangi bir sorumluluk Ustlenmez. =========================================================================== PETEK YazISma Adresi ve PETEK'e eriSim =========================================================================== Elektronik Posta ile bize ulaSmak isteyenler PETEK YayIn Kurulu Uyelerinin yukarIdaki adreslerine ya da aSaGIdaki itumez adresine baSvurabilir. PETEK'e posta ile yazI gOndermek isteyenler iCin yazISma adresimiz aSaGIda verilmiStir: _/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/ _/ _/ _/ ISTANBUL TEKNIK UNIVERSITESI _/ _/ <<< Mezunlari Dernegi ~ Alumni Association >>> _/ _/ <<< ULUSLARARASI KURULUSU ~ INTERNATIONAL BRANCH >>> _/ _/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/ _/ _/ _/ 235 E. River Dr Suite 1502 ~ Phone / Fax : 203-282-0251 _/ _/ E. Hartford, CT 06108, USA ~ E-mail: _/ _/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/_/ PETEK'e www ile eriSmek istiyorsanIz: http://www.ece.orst.edu/~ituweb/petek/ adresine bir gOz atmanIzI hararetle tavsiye ediyoruz. AyrIca, Istanbul Teknik Universitesi'nden de http://www.itu.edu.tr/petek.html ile PETEK'e eriSebilirsiniz. PETEK-L tartISma listemize Uye olmak isterseniz adresine ilk satirinda SUB PETEK-L komutu bulunan bir e-posta yollamaniz yeterlidir. PETEK dergisinin sayilari ftp.itu.edu.tr adresinde /pub/petek dizinine de yerlestirilecektir. =========================================================================== Icindekiler =========================================================================== --------------------------------------------------------------------------- 1. ITU MezunlarI DerneGi (ITU-MD) TanItIm --------------------------------------------------------------------------- 1.1 ITU-MD TUrkiye Merkezi Yeni YOnetim Kurulu'ndan gelen yazI 1.2 ITU-MD 2. Uluslararasi Genel Kurul Toplantisi Ozeti, G. Ozulkulu 1.3 ITU-MD Subelerinin TanItImI: ABD BatI YOresi (16. BOlge), G. Aral 1.4 ABD BUyUkelCimizin Kaya BUyUkataman'a gOnderdiGi mesaj --------------------------------------------------------------------------- 2. Akademik Dunyadan --------------------------------------------------------------------------- 2.1 Ari Kovani: (Duzenleyen: Meral Demirtas) 2.1.1 Konuk: Prof. Dr. Tuncer Oren 2.1.2 Konuk: Prof. Dr. Ali Erdemir 2.2 ITU'den Haberler: 2.2.1 Istanbul Teknik Universitesi'nin 222. kuruluS yIlI kutlandI 2.2.2 ITU Makina Fakultesinin YurtdIsI Universiteler Ile ISbirliGi CalISma Grubu, Teoman Kurtay 2.2.3 50. OGretim YIlInda ITU Mimarlik Fakultesi, Ilhan Bayraktar --------------------------------------------------------------------------- 3. Bilim ve Teknoloji --------------------------------------------------------------------------- 3.1 Prof. Dr. Ali Erdemir'in buluslari, odulleri ve diger calismalari uzerine roportaj, (Duzenleyen: Meral Demirtas) 3.2 Istanbul'a bir "Bilim ve Teknoloji MUzesi" kazandIrma CalISmalarI 3.3 Bilimde bir baSarI: Prof. Dr. onur gUntUrkUn, A. Krupp OdUlU'nU aldI 3.4 Bilim ve Teknolojide AtIlIm Projesi Uzerine, Harun Taner 3.5 TUBITAK'In PopUler Bilim KitaplarI Uzerine, Harun Taner --------------------------------------------------------------------------- 4. Internet ve Bilgisayar Dunyasindan --------------------------------------------------------------------------- 4.1 ITU Bilgi Islem Altyapisini Yenileme ve Gelistirme Projesi, Hakan Aydin 4.2 Turkiye'de Bilgisayar yazIlImlarI geliStirme uzerine bir haber 4.3 LaTeX, Sinan Gungor 4.4 Internet Evsayfa(lari)mizi Ziyaret Uzerine, Meral Demirtas --------------------------------------------------------------------------- 5. Muhendis Gozuyle --------------------------------------------------------------------------- 5.1 "On Private Power Issues...", Nalan Arsoy-Gainer --------------------------------------------------------------------------- 6. Sosyal Bilimler ve Kultur --------------------------------------------------------------------------- 6.1 Aziz Nesin ve Bilge Karasu Uzerine, (Derleyenler: Harun Taner ve Sibel Demirbas) 6.2 Felsefe Tarihinden Kesitler (1) : Thales, Hakan Aydin 6.3 Muzik Uzerine: (Derleyen: Kaya Buyukataman) 6.3.1 Notes on the Turkish Music 6.3.2 Turkish Music, Esber Koprucu 6.3.3 ITU'de Turk Sanat Muziginin dogusu/tarihcesi, Osman Simav 6.4 I.T.U. Turk Musikisi Devlet Konservatuari'nin (TMDK) Dunu, Bugunu, Yarini, Necati Giray --------------------------------------------------------------------------- 7. Mizah --------------------------------------------------------------------------- 7.1 Ilk sayimizda sorulan bilmecenin yaniti, Sibel Demirbas 7.2. "Varsayalim 20 sene sonra dede oldugumda", Ersin Beyret --------------------------------------------------------------------------- 8. Dilimiz, Deyimlerimiz ve Atasozlerimiz 8.1 TUrk Dil Kurumu'na CaGrI, (Duzenleyen: O. Haldun Unalmis) 8.2 TUrkCe Uzerine, Tuncer Oren 8.3 Bilgisayar Dunyasinda Turkce Terimler, D. Turgay Altilar 8.3.1 SayIn D. Turgay Altilar'In yazIsIna iliskin kIsa bir yorum, O. Haldun Unalmis 8.4 Turkcenin Yetersizligi!, K. Turgut Gursel 8.5 PETEK-L'den Turkce uzerine alintilar, (Duzenleyen: Meral Demirtas) --------------------------------------------------------------------------- 9. Serbest Kose --------------------------------------------------------------------------- 9.1 Nicin Yanlis, Emin Akcaoglu --------------------------------------------------------------------------- 10. Okuyucudan --------------------------------------------------------------------------- 10.1 Okuyucudan gelen mesajlar 10.2 Okurlarimizdan gelen mesajlara yanit 10.3 PETEK Anket Formu --------------------------------------------------------------------------- 11. PETEK YayIn Kurulu Uyeleri 12. PETEK YayIn DanISmanI 13. YazI DeGerlendirme Kurulu Uyeleri 14. PETEK Gonullulerine ve PETEK yazarlarina tesekkur 15. ITU-MD Uyelik Formu --------------------------------------------------------------------------- =========================================================================== =========================================================================== 1. ITU MezunlarI DerneGi (ITU-MD) TanItIm =========================================================================== 1.1 ITU-MD TUrkiye Merkezi Yeni YOnetim Kurulu'ndan gelen yazI 1.2 ITU-MD 2. Uluslararasi Genel Kurul Toplantisi Ozeti, G. Ozulkulu 1.3 ITU-MD Subelerinin TanItImI: ABD BatI YOresi (16. BOlge), G. Aral 1.4 ABD BUyUkelCimizin Kaya BUyUkataman'a gOnderdiGi mesaj =========================================================================== --------------------------------------------------------------------------- 1.1 ITU-MD TUrkiye Merkezi Yeni YOnetim Kurulu'ndan gelen yazI --------------------------------------------------------------------------- PETEK'in ilk sayIsInIn CIktIGI 19 MayIs tarihinden bir gUn sonra elimize geCen ITU MezunlarI DerneGi'nin yazIsInI, aSaGIda, bazI kUCUk dUzeltmelerle sunuyoruz: ITU MezunlarI DerneGi, 09.06.1989 tarihinde yurdumuzun Onde gelen iSadamI, sanayici ve OGretim Uyesi 83 ITU'lU tarafIndan kuruldu. Kurumun YOnetim Kurulu BaSkanlIGI, birinci dOnemde Dr. Y. MUh. Sezai TUrkeS, ikinci dOnemde Prof. ilhan Kayan, UCUncU ve dOrdUncU dOnemlerde Y. MUh. cahit idil tarafIndan yUrUtUlmUStUr. Mevcut YOnetim Kurulu aSaGIdaki Uyelerden oluSmaktadIr: Y. MUh. Remzi YUcebaS : BaSkan Prof. Dr. Mete UnUgOr : 1. BaSkan Vekili Y. MUh. YIlmaz gUngOr : 2. BaSkan Vekili Mimar ilhan BurCoGlu : genel sekreter Y. MUh. ErdoGan Alkan : Muhasip Uye Y. MUh. Mahmut sUtCUoGlu : Uye Y. MUh. Fikret Oncel : Uye Y. MUh. Ersan Bakanay : Uye MUh. Hakan Kuman : Uye MUh. SUkrU OzgUr : Uye Halen 2000 Uyesi olan DerneGin amaClarI, ITU camiasInI bir araya getirmek, mezunlarImIzIn Universite ve OGrencileri ile iliSkilerini geliStirmek, Universitemizin CaGdaS ve en Cok tercih edilen bir eGitim kurumu haline gelmesine katkIda bulunmak, Uyelerini, sosyal, kUltUrel, bilimsel ve mesleki yOnlerden desteklemek Seklinde Ozetlenebilir. KurulduGu gUnden beri, dUzenlediGi konserler, ArI BuluSma geceleri, konferanslar, seminerler, yayInladIGI ITU MezunlarI Dergisi ve BUlten ile ITU camiasInI kaynaStIrma baGlamInda giderek daha bUyUk kitlelerin bir araya gelmesini saGlayan ITU MezunlarI DerneGi, "ArI KovanI" adInI verdiGi sosyal tesisleri projesi ile ITU MezunlarInIn yaSlandIklarI zaman diler- lerse kalabilecekleri ve bUtUn ITU MezunlarInIn kullanabileceGi bir ITU Evi'nin yapImI iCin CalISmalarInI sUrdUrmektedir. Mezunlar DerneGimiz, GUmUSsuyu Mezunlar Merkezi'ni SehiriCi Lokali olarak dUzenlemektedir. Teknik Universitelilik ruhunu yeniden canlandIrmak, kOklU ITU camiasInIn bUtUnleSmesini saGlamak yolunda inanCla CalISan derneGimiz, mezunlarImIza saGlIk ve afiyet diler. Mimar ilhan BurCoGlu (MimarlIk, '81) genel Sekreter DerneGin Adresi: Mezunlar Merkezi inOnU Caddesi 80191 istanbul Tel: 0212-2526363 Fax: 0212-2526364 [Bu yazI, H. Taner tarafIndan aktarIlmIstIr.] ___________________________________________________________________________ Bu yazIda kIsaltmalar dISInda her yerde Su alfabe kullanIlmIStIr: a b c C d e f g G h I i j k l m n o O p r s S t u U v y z A B c C D E F g G H I i J K L M N o O P R s S T u U V Y Z ___________________________________________________________________________ --------------------------------------------------------------------------- 1.2 ITU-MD 2. Uluslararasi Genel Kurul Toplantisi Ozeti --------------------------------------------------------------------------- Istanbul Teknik Universitesi Mezunlari Dernegi 2. Uluslararasi Genel Kurul Toplantisi 20 Mayis 1995 tarihinde gerCekleStirildi. ASaGIda bu toplantInIn bir Ozetini veriyoruz. Ozetleme, ITU-MD Icra Kurulu Uyesi Dr. Gul Ozulkulu tarafIndan yapIlmIStIr. Istanbul Teknik Universitesi Mezunlari Dernegi 20 Mayis 1995, 2. Uluslararasi Genel Kurul Toplantisi Kaya Buyukataman'in acilis konusmasi : - Faaliyet raporu (Petek dergisinin birinci sayisinda yayinlandi) - Uye sayisinin artirilmasi icin yapilan calismalar - E-mail sistemi (Petek dergisinin ilk sayisinin cikisi) - Katalog faaliyeti (Uyelerin ozgecmisi, faaliyetleri) - Tuzukle ilgili calismalari (IRS'le gorusmeler tamamlandi ve Mezunlar dernegi resmen Tax exempt organization) - Voice-mail sistemi tamamlandi. Sn. Mehmet Binal'in yardimlariyla. - 19 Nisan 1995 Istanbul'daki toplantida Cumhurbaskanimiz Sn. Suleyman Demirel seref baskani olmayi kabul ettiler ve kendisine Seref baskanligi plaketi sunuldu. - Mali Sorunlar (Board of Trustee), Yeni BOT baskani Erden Arkan. Makina Fakultesi Dekani Prof. Dr. Nilufer Egrican'in Konusmasi: Turk haftasina katilmaktan gurur duyduklari belirtiler. Daha sonra Teknik Universiteyle ilgili bilgi verdiler. Su anda Isletme Fakultesi'nin Macka binasinda, Mimarlik Fakultesi'nin Taskisla binasinda, Makina Fakultesi'nin Gumussuyu binasinda yer aldigini, diger tum fakultelerin Ayazaga kampusunde bulundugunu soylediler. 2 yil once Cumhurbaskanimiz Sn. Suleyman Demirel ozel fon cikardigini, Gumussuyu Kampusunun yenilendigini, yeni bilgisayarlarin geldigini, E-mail sisteminin kullanildigini sozlerine ekledi. Basta Kaya Buyukataman olmak uzere emegi gecenlere tesekkur ederek konusmasini surdurdu. Amerika ve yurt disi subelerin Turkiye'de ITU'ye cok sey kazandiracagini, mezunlarin desteginin cok onemli oldugunu belirtti. ITU Rektoru Prof. Dr. Resat Baykal'in sevgi ve saygilarini yolladigini belirterek konusmasini bitirdi. Atilla Bektore'nin konusmasi: - Dernek daha kurulus asamasindadir. - Tuzugun resmi mercilere ulasmasi, dernegin duzgun calismasi icin cok onemlidir. - Mektupla haberlesmenin geregi Kaya Buyukataman'in yanit konusmasi: Tuzugun son hali herkese postalanacaktir. Ayrica Kanada grubu ile ilgili bilgi vermislerdir. Kanada'da uyeler uc grup halinde orgutlemislerdir; orta, dogu, ve bati. Toronto'daki uye sayisi 30 civarindadir. Toplanti uyelerin dilek ve dusunceleri dile getirmeleriyle surmustur. Bu dilek ve dusuncelerin kisa ozeti asagidadir. Nalan Arsoy: ITU'nun dunya seviyesinde bir universite olmasi icin calisilmalidir. Yurtdisinda calisanlar nasil ITU'ye yardim edebilir? Her isletmenin kendine ozgu bir bilgi hacmi vardir, bu bilgiler nasil ITU ogrencilerine aktarilabilir. Atilla Bektore: Muhendislik kavraminin uygulanmasinda iki ulke arasinda (Turkiye & Amerika) buyuk farkliliklar var (Kultur, kanunlar gibi). Professional en- gineering kavrami uzerinde de durulmasi gerektigini vurguladi. Halit Kosar: ITU'nun eskiden guclu olmasinin en buyuk nedenlerinden biri yabanci ogretim gorevlileriyle disariya pencerelerini acmasiydi. Endustri ve universite calisanlari Turkiye'de bir donem ders vererek yada bir seminer vererek yardimci olabilirler. Egitim Turkce kalmali. Hasan Albulak (Kanada): Yeniliklerin takip edilebilmesi icin bir yabanci dil cok iyi ogretilmeli, ama okul dili Turkce kalmali. Temel bilgilerin kuvvetli olmasi cok onemli. Dunyada iki turlu bilgi vardir: 1. Teknik bilgiler: ogrenimi zor, ticari degeri az 2. Ticari bilgiler: herkesin bilmedigi, belli degeri olan bilgiler Ogrencilere proje verilmesi cok yararli olabilir. Esref Ozulkulu: ITU'nun gelismesi icin en onemli iki kosuldan biri disariya acilmasi, ikincisi de en iyi ogrenciyi almayi saglanmasidir. Bunun icin iyi bir yabanci dil ogretiminin verilmesi sarttir ancak temel egitim dili Turkce olarak kalmalidir. ITU'nun eksikleri, (ozellikle elektronik fakultesi); arac, gerecler cok eski ve eksik, yeterli degil. Bunlarin saglanmasi disa acilmak gerekli. Disa acilma egitim programinin dogru saptanmasi ve guncelligi acisindan cok onemli. Prof. Dr. Nilufer Egrican: Manevi yardim cok onemli; bilgi aktarimi ve oneriler parasal yardimdan daha onemli. Amacimiz cagdas bir muhendis yetistirmek; ulke icin muhendis yetistirmek yetersiz. Makina Fakultesi icinde bes yeni calisma grubu kuruldu. Planlama calisma grubu, Yurtdisi universite ve endustrilerle iliski kurma calisma grubu, Proje calisma grubu, Fiziksel sartlarin duzeltilmesiyle ilgili calisma grubu. Bir calisma grubu da burada kurulabilir. Amaclarimiz: Mufredati yenilemek; en yenisi 2-3 yillik. Ogretim uyelerinin tesvik edilmesi; disa acilmalari, yurt disinda calismalara katilmalari, yurt disindan partner bulunmasi. AT'de cok cesitli projeler var. Egitim dili Turkce olmali, en azindan bir yabanci dil. Su anda 10 kredilik ders Ingilizce olarak alinabiliyor, ingilizce terimlere aliskanlik saglamak amaciyla. Lisans ve Ust lisans egitiminin basinda hazirlik sinifi var, su anki kapasite %30. bunu %80-90' a cikarmak. 50. Yil Etkinlikleri (1945 Makina Fakultesinin kurulusu) : Paneller, konusmalar, %0.Yil Ormani, atik kagit kampanyasi, ogrencilerle mezunlarin tanismasi, toplam 4 gunluk degisik calismalar. Kaya Buyukataman: Yurt disinda mezunlar derneginin orgutlenmesiyle ilgili bilgiler ve ozetler: - Amerika: Butun Guruplar, calisma ve Aktiviteleri. - Asya: (Japonya, Hong-Kong, Avustralya, Saudi Arabistan) - Avrupa: en aktif Ingiltere, Almanya ikinci ama basabas, Benelux cok yeni - Kanada: orta, dogu, ve bati. en aktif orta kanada. orta ve dogu birlesecek. - "KISKA" SIRKETINE VE "ERDEN ARKANA" PLAKETLER, ITU-KITAP KAMPANYASINA Yardimlari - En aktif bolge baskanlarina, Komite baskanlarina Plaket verilmesi - Uyeligini devam ettiren Kurucu uyeler icin "KURUCU UYE" Plaketi dagitimi - "ARI" seviyesinin dernege esi az bulunur hizmette bulunan uyelere taninmasi - "SEREF" seviyesinin dernege ve Universiteye esi az bulunur hizmette bulunanlara verilmesi Sn. Prof. Dr. Nilufer Egrican'a plaket verilmesiyle toplanti sona ermistir. ****** ****** ***** ****** -- Toplantiyi takiben ITU-MD delegeleri , Turk Amerikan Dernekleri Federasyonunun organize etmis oldugu Turk haftasi senliklerine ve yurusune katilmislardir. Yuruyusde ITU-MD'ye en on sirada seref yeri verilmisdir, ITU-Mezunlari Dernegi pankartlari ve ITU bayraklari ile gune degisik ve istenen guzel bir cephe getirmislerdir. Senliklere Takriben 40000 civarinda Turk ve cesitli organizasyonlar, folklor ekipleri, ve bandolar katilmisdir. Yuruyus sonrasi senliklerinden sonra Manhattan'In tam ortasinda bir gokdelenin ustunde kurulmus olan, sahane manzarali Roof Klubda KISKA Sirketinin yardimlari ile duzenlenen ARI Gecesi baslamisdir, Newyorkda yapilan ilk ARI gecesi Nedim Katki Orketrasi, ve Newyorkun en meshur Turk ahcilarinin hazirladigi tatli surprizlerle dolu idi. Katilanlarin arasinda, Newyorkun taninmis simalari, kisileri, ve disisleri bakanligi temsilcileri de yer almakda idi. Dort bir koseden gelen ITU mezunlari Unutulmaz bir ARI gecesi gecirdiler, Roof kulubde ayni zamanda Turk Artistlerinin resimleri, ve secme turk sarablari dernek yararina acik arttirma ile satildi. SENEYE BULUSMAK UZERE - ARI GECELERINIZ BOL OLSUN --------------------------------------------------------------------------- 1.3 ITU-MD Subelerinin TanItImI: ABD BatI YOresi (16. BOlge) --------------------------------------------------------------------------- ITU Mezunlari DerneGi etkinlik bOlgelerinden biri de Amerika Birlesik Devletlerinin Bati yOresi, U.S. Western Region #16. Dernek ilk olusurken kendimizi Istanbul'a dolayisi ile ITU'ye en uzak yOre, ve bir anlamda OncU/"Pioneer" olarak gOrUrken, Hawaii'den Cengiz Ertekin dostumuzun sesiyle bu ayricalik sevdamiz pek kIsa sUrdU... 16'ncI bOlge, Arizona, Kaliforniya, Nevada ve Oregon eyaletlerini kapsiyor. DiGer yOrelerimizde de olduGu gibi, genellikle Universiteler dernek Uyelerimizin odak noktasi. AyrIca, Kaliforniya ve Oregon'da Cok sayida ITU mezunu profesyonel arkadasimiz var. Bilhassa Kaliforniya, bUyUk ekonomisi ve ileri teknolojisi ile, Cok sayIda mezunumuza IS olanaklarI saGlamIS bir eyalet. Entegre devre teknolojisinin beSiGi UnlU Silicon Valley burada. Lockheed-Martin gibi, Northrop gibi bUyUk uCak sanayii kuruluslari burada. Dev insaat sirketi Bechtel burada,... Dernek olarak CeSitli vesileler ile toplandIkCa aramIzda bu teknoloji Onderi Sirketlerde ilerlemiS arkadaSlarImIzI gormek Cok gurur verici oluyor. Berkeley, Nevada gibi Universiteler de genC mezunlarImIzI Lisans UstU ve Doktora programlarI ile Cekiyorlar. Oregon'da, sayIn Prof Cetin Kaya KoC'un onderliGi ile derneGimiz Cok saGlam bir nUve olusturdu ve bilgisayar ileti olanaklari saGladI. Kuzey Kaliforniya'da, dostum Dr. Ahmet KarakasoGlu devamlI gUleryUzU ve neSesi ile bu yoredeki meslekdaslarImIzI (ITU'den olsun veya olmasIn) oGle ve aksam yemeklerinde bir araya getiriyor. Silikon Vadisi'nin hIzlI ve bunaltIcI CalIsma temposu iCinde "KIbrIslI Donerci" de yenen bir dOner ve iCilen ayran, deGiS-tokuS edilen kart vizitler ve hafta sonu nerede futbol oynanacaGInIn tartIsIlmasI, iSten bunalmIs zihinleri anInda aCIyor. Los Angeles Cevresinde Mehmet Mustafa Eker (Univ. of Southern California) ve San Diego Cevresinde Kadri SalavatCIoGlu (70 mezunu ve sInIf arkadasIm) birlikteliGimizi pekistirmek iCin CalIsIyorlar. Arizona'da Arif Nesimi KIlIC bUyUk bir dinamizm ile bir mezunlar aGI oluSturuyor. Nevada'da, bilhassa istatistik konusunda oldukCa gUClU iki Universite var Reno ve Las Vegas'da. Ancak, orgUtlenmeyi gerektirecek sayIda bir yoGunluGumuz olmadIGI anlasIlIyor burlarda. UmarIm ileride deGiSir. ABD BatI yakasInda ITU-MD'yi TUrkiye'den gelmis bUtUn profesyonel arkadaslarImIz iCin -ITU'lU olsun veya olmasIn- bIr CatI, bir oncU olarak gorUyorum. AramIzdakI ODTU'lU, BU'lU, BILKENTli vs. arkadaslarImIz da toplantIlarImIza, yemeklerimize ayni birliktenlige katIlIyorlar. Elbette bir Kitap BaGIs kampanyasInIn ITU ve ITU oGrencileri iCin ne kadar elzem olduGunu en iyi ITU mezunlarI iClerinde hissediyor. Elbette, sInIf arkadasIm sayIn Prof Dr. NilUfer Egrican ITU Makina FakUltesi'ndeki yeni ve yoGun girisimlerini anlattIGI zaman en bUyUk heyecanI ITU'lU hissediyor. ICinden gelmis kisiler olarak bu hususlarIn ITU ve simdiki OGrencileri iCin onemini bizler- eskiler- daha derinden kavrIyoruz, hiC SUphesiz. BOyle olmasI elbette doGal ve gUzel. Gurcan Aral (Makina '70) MSME (ITU) MSEE (Stanford) Ph.D. (Stanford) ITU-MD President/Western Region California, Oregon, Nevada, Ariz. garal@isi.com Work: 408-653-0416, Home: 408-973-0576 --------------------------------------------------------------------------- 1.4 ABD BUyUkelCimizin Kaya BUyUkataman'a gOnderdiGi mesaj --------------------------------------------------------------------------- >Date: Wed, 9 Aug 95 The Alumni Association of Istanbul Teknik Universitesi 235 E River Dr. Suite 1502 E Hartford, CT 06108 USA Dear Mr. Buyukataman I am pleased to learn that Turkey, home to do world's greatest histor- ical sites, cultural exhibits and tourism destinations, now has yet another place to visit -- the new home site of the Alumni Association of Istanbul Teknik Universitesi --, which is now open on Internet. As everyone today is only a few keystrokes away from accessing a wide spectrum of information, it is imperative for Turkey to be part of this new era and the ITU Alumni association's efforts in this regard should not be under estimated. I believe that the ITU Alumni's site will be a noteworthy compliment to the other Turkish sites on Internet in providing objective and up-to date information to those who interested in turkey. I thank all members of the ITU Alumni Association -- ambassadors at large if you will -- for working with us in promoting our beautiful country. Nuzhet Kandemir Ambassador of Turkey to the U.S., and Honorary Member of ITU Alumni Association =========================================================================== =========================================================================== 2. Akademik Dunyadan =========================================================================== 2.1 Ari Kovani: (Duzenleyen: Meral Demirtas) 2.1.1 Konuk: Prof. Dr. Tuncer Oren 2.1.2 Konuk: Prof. Dr. Ali Erdemir 2.2 ITU'den Haberler: 2.2.1 Istanbul Teknik Universitesi'nin 222. kuruluS yIlI kutlandI 2.2.2 ITU Makina Fakultesinin YurtdIsI Universiteler Ile ISbirliGi CalISma Grubu, Teoman Kurtay 2.2.3 50. OGretim YIlInda ITU Mimarlik Fakultesi, Ilhan Bayraktar ============================================================================ ---------------------------------------------------------------------------- 2.1 Ari Kovani ---------------------------------------------------------------------------- ---------------------------------------------------------------------------- 2.1.1 Konuk: Prof. Dr. Tuncer Oren ---------------------------------------------------------------------------- PETEK'in ilk sayisini cikardigimiz gunleri takiben 24 Mayis 1995'te, Prof. Dr. Tuncer Oren'den dergimiz ve calismalarimiz hakkinda goruslerini ifade eden bir ileti aldik. Bunun uzerine kendisiyle yazismalarimiz basladi. Hocamizi "Ari Kovani" bolumumuze davet ettik. Meral Demirtas'in hocamizla yapmis oldugu Internet roportajini sizlere bazi duzenlemelerle iletiyoruz. - Prof. Dr. Oren: Bu yazIda, bUyUk ve kUCUK harfler iCin her yerde, Su alfabe kullanIlmIStIr: a b c C d e f g G h I i j k l m n o O p r s S t u U v y z A B c C D E F g G H I i J K L M N o O P R s S T u U V Y Z Meral, Petek'in 2.ci sayIsInda "ArI KovanI" kOSesinde beni konuk etmek istediGizi, 9 Haziran tarihli e-postanIzda OGrendiGimde Cok mutlu oldum. Ancak kendimi tanItan bir yazI hazIrlamanIn gUClUGU Once caydIrIcI olmadI dersem yalan olur. insanIn CeSitli kiSilerce nasIl algIlandIGI, kendisini ne zannettiGi, ne olmak istediGi, ve ne olduGu o kadar ayrI Seyler ki. Ben size kendimi nasIl gOrdUGUmUn bir kesitini vereyim. Pirandello'nun bir kitabInIn adInda olduGu gibi: "Size NasIl Geliyorsa, Oyledir (Cosi e, se vi pare). ASaGIdaki yazIyI lUtfen istediGin gibi kIsalt. - M. Demirtas: Yazmaktan caymayip, ricamizi yerine getirmeniz bizler icin mutluluk verici oldu. Yazinizda kisaltma gerektiren bir durum yok. Bir iki duzenleme ile, Once hayatinizdaki onemli tarihleri, ardindan akademik calismalarinizi ozetleyen kismi veriyorum. Ikinci kisimda da diger konular uzerine olan soylesimiz yer alacak. Tarihlerle Tuncer Oren: ---------------------- - 1935'te Istanbul'da doGmuSum. - 1955'te (Galatasaray) lisesinden - 1960'da ITU Makina FakUltesinden mezuniyet - 1963-67 arasI IBM TUrk Sirketinde Sistem uzmanI olarak CalISma - 1970'de Arizona Universitesi (Tucson, Arizona) Sistem MUhendisliGinden doktora. - 1970 den beri, Kanada'nIn baSkentindeki Ottawa Universitesinde Bilgisayar Bilimi ProfesOrU olarak CalISma. - 1971'de, kIzlIk soyadI "Petek" olan, eSim FUsun'la Ottawa'da evleniSimiz - 1972 kIzIm sebnem'in doGumu - 1991 KUltUr BakanlIGImIzdan "Bilgi CaGI OdUlU" ile onurlandIrIlmam Biraz istatistik: ---------------- - YayIn sayIsi: ~ 280 - Konferans ve seminerlere katkI: 20 kadar Ulkede 170 kadar konferans ve seminerde direkt etkinlik. (1995-97 dOneminde, 15 kadar uluslararasI konferansIn organizasyon komitelerinde Uyelik veya konferans veya program baSkanlIGI. 1997 EylUlUnde Singapur'da yapIlacak, 20 kadar ulusal, bOlgesel, ve uluslararasI kuruluSun iSbirliGi ile gerCekleSecek, ve 21 paralel konferansI iCerecek olan DUnya 1.ci Benzetim Kongresinin genel program baSkanI). - Kitap ve dergilerin yayIn kurullarInda Uyelik: 7 - OzyaSam OykUmUn yer aldIGI Kim Kimdir yayInlarI (1990'larda): 11(Who's Who in Science and Engineering, Who's Who in Engineering, Who's Who in the World, Most Admired Men and Women of the Year,ve Men of Achievement, gibi). - Aktif tez OGrencilerim: 18 Akademik ilgi alanlarIm UCe ayrIlabilir: --------------------------------------- - Yapay zekanIn model kurma ve benzetime uygulamalarI - Yapay zekanIn yazIlIm mUhendisliGine uygulamalarI - Nitelik gUvencesi (model kurma, benzetim, yazIlIm mUhendisliGi, ve uzman dizgelerde) ilk iki konu Su alt konularI iCermekte: - Bilgisayar destekli problem COzme Cevreleri - Zeki ajanlar - Program anlama dizgeleri - Program belgeleme dizgeleri - Nesneye yOnelik program (C++) anlama ve sInama Cevreleri - M. Demirtas: PETEK'te baslatmakta oldugumuz yeni bir faaliyet daha var. Bilimadamlarimizin yurtdicindeki/yurtdisindaki calismalariyla tanitmak. Su siralar cok mesgul oldugunuzu biliyoruz. Eger vaktiniz olursa, ilerde PETEK'te bu konudaki yazilariniza da yer vermek isteriz. - Prof. Dr. Oren: Memnuniyetle; zamani gelince. - M. Demirtas: Hocam, genelde ITU'lulerin pek kulturel ve sosyal yonleri olmadigi soylenir. Muhendislerin de bu yonler vardir diyorum, siz ne dersiniz? Bu konularda da epeyce yonlu bir kisi oldugunuzu dusunuyorum. KUltUr kOkenim Cok yOnlU: ------------------------- - Mizah, hoSgOrU ve insalcIl yOnUm, ayrIca doGa'yI ve YaratanI hayranlIkla sevmem, Nasrettin Hoca, Aziz Nesin, KaracaoGlan, Yunus Emre, ve Mevlana gibi ortak deGerlerimizden. - Bir bilim insanI olarak kartezyen dUSUnceye yatkInlIGIm, lisede Descartes'In fikirlerinin temellerini OGrenmiS olma SansIma baGlI olabilir. insancIl felsefeye yatkInlIGIm, ortaokul sIralarInda Montaigne'i tanImamla baSlar. - Gaye'ye yOnelik ve pragmatik oluSum, 1967'den beri kuzey Amerika'da oluSuma ve daha Once TUrkiye'de iken bir ABD Sirketinde beS yIl CalISmIS olmama baGlanabilir. AyrIca, ingilizce, fransIzca, italyanca, ispanyolca, ve almanca ile aSinalIGIm ve yirmi beS kadar Ulkede bulunmuS olma SansImdan dolayI, uzak doGu, batI ve doGu Avrupa ve Akdeniz kUltUrlerinin bir kIsmI da kUltUr mozayiGimi oluSturmakta; yirmiye yakIn kUltUrU yaSamIS olan Anadolu kUltUrUmUz gibi. - M. Demirtas: Kultur yonunuz gercekten de epeyce var. Peki, zevkleriniz nedir, neleri okumaktan hoslanirsiniz, neleri seversiniz vs. seklindeki sorularimi da ekleyip, soru yagmurumu bitiriyorum. - Prof. Dr. Oren: Zevk iCin yaptIklarIm: BaSta mesleki uGraSIlarIm. AyrIca okumak, seyahat etmek, mUze dolaSmak, ve fotograf Cekmek. Meslek dISInda okuduklarIm: deneme, Siir, uygarlIk ve teknoloji tarihleri, ve kUltUrlerin sosyal dinamiGi. AyrIca, ortaokulda baSlayan sOzlUk okuma zevk ve alISkanlIGIm hala sUregelmekte. KitaplIGImdaki 300 kadar sOzlUGUn 100 kadarI TUrkCe. Sevdiklerim? gUzel ve iyi herSey: DoGa ve yaSamIn Siiri. Ozellikle, ana dilimiz, TUrk kUltUrUmUz, mizah yOnU, hoSgOrUsU ve iCtenliGi ile TUrk insanI, ve her dil, din, ve Irk'tan dostlarIm. BUtUn ITU'lUlere sevgi ve selamlarImla. ITU'lU olmaktan gurur duyduGumu bilmenizi isterim. Tuncer Oren (Makina '60), (oren@csi.uottawa.ca) ITU-MD Uyesi, Kanada - M. Demirtas: Davetimizi kabul ettiginiz ve icten yanitlarinizla bu yaziyi hazirlamamizda katkida bulundugunuz icin arkadaslarim adina tesekkurlerimizi sunarim. Aciklama: Sayin Oren ile Turkce uzerine yapmis oldugumuz yazismamizi da "Dilimiz, Deyimlerimi ve Atasozlerimiz" [8] numarali bolumde sunuyoruz. --------------------------------------------------------------------------- 2.1.2 Konuk: Prof. Dr. Ali Erdemir --------------------------------------------------------------------------- "Ari Kovani" kosemizin bir diger konugu da Prof. Dr. Ali Erdemir. Sizlere hocamizi calismalariyla birlikte tanitmaya calisacagiz. Once kendisi hakkinda Hurriyet gazetesinde cikan haberi sunuyoruz. Ardindan, Meral Demirtas'in Internet ortaminda Prof. Erdemir ile yapmis oldugu roportaji iki bolum halinde verecegiz. Ilk bolum, Prof. Erdemir'in kendisini tanitmaya yonelik. Sayin hocamizin calismalari hakkinda detaylari iceren roportajin ikinci kismini da "Bilim ve Teknoloji" bolumumuzde sunmaktayiz. 2.1.2.1 TUrk bilimcinin bUyUk baSarIsI Bilimcimiz Prof. Dr. Ali Erdemir'in yeni buluSu olan "PUrUzsUz Elmas Kaplama" projesi, 150 bilimadamInIn projesi arasInda birinci seCildi ve 20 milyar lira ile OdUllendirildi. 1992 yIlInda, Ulkemizde Cok bulunan boraks madeninin, makine yaGlama teknolojisi Ozelliklerini keSfedip, sUrtUnme ve aSInmayI en etkin bir Sekilde azaltan buluSu ile de dUnyada 100 bilimadamI arasIna giren Prof. Dr. Erdemir'in yeni buluSu 150 proje arasInda birinci seCildi. ElmasIn kaplamalarda pUrUzsUz olmasInI baSaran Erdemir, sanayide kullanIlan kesici aletlerin elmas ile kaplandIGInda kullanIlma OmrUnUn 20 kat fazla olduGunu belirtti. YaklaSIk 12 yIldIr Amerika'da yaSayan ve 1987 yIlIndan beri Amerika'nIn en bUyUk ulusal araStIrma laboratuarI olan Argonne Institute'da CalISmalarIna devam eden Prof. Dr. Erdemir, istanbul Teknik Universitesi Maden FakUltesi mezunu. 2600 kilometrekarelik bir alanda kurulu olan Argonne LaboratuarI'nIn yIllIk iSletme bUtCesi yaklaSIk yarIm milyar dolar. 5 bin kiSinin CalIStIGI merkezde, 1800 bilimadamI araStIrma yapIyor. Prof. Dr. Ali Erdemir mezuniyetiyle birlikte kendini bilime adamIS bir insan. Madencilik, seramik ve yaG teknolojisi Uzerine Amerika, Avrupa ve Japonya'da 10 bilimsel toplantI baSkanlIGInI baSarI ile yapan ve madencilik Uzerine prestij sahibi olan Erdemir, ayrIca CeSitli dergilerde 100'den fazla yazI da yayInlamIS. ABD Enerji BakanlIGI, saGlIk BakanlIGI, NASA ve benzeri 11 kuruluSta danISmanlIk yapan Prof. Dr. Ali Erdemir OnUmUzdeki yIllarda TUrkiye'de CalISmak istiyor. [15 ocak 1995 gUnlU HUrriyet Gazetesi'nden aktaran H. Taner] --------------------------------------------------------------------------- 2.1.2.2 Prof. Dr. Ali Erdemir ile yaptigimiz roportajin ilk bolumu: --------------------------------------------------------------------------- Sayin hocamiz ile yapmis oldugumuz `e-mail' yazismalarinin ozetini kapsayan yazimizi asagida karsilikli diyalog seklinde sunuyoruz. - M. Demirtas: Merhabalar Ali bey, sizi calismalarinizla birlikte PETEK okuyucularina tanitmak istiyoruz. Bu konuda bizlere yardimci olacaginizi umut ediyoruz. Yanitlariniz Turkce veya yabanci dilde olabilir, ancak yabanci dilde yazilan yazilar icin Turkce bir ozet rica ettigimizi de ayrica belirteyim. Tesekkurler. - Prof. Dr. A. Erdemir: Memnuniyetle, ancak yarin tatile cikmak uzereyim. Simdilik kendimi tanitan yaziyi gonderiyorum. Tatil donusumde sizlere yardimci olmaya devam ederim. Hosca kalin. Brief Resume: ------------ Dr. Erdemir is a staff scientist in the Energy Technology Division at Argonne National Laboratory. He received a B.S. degree in Metallurgy from Istanbul Technical University in 1977, and M.S. and Ph.D. degrees in Mate- rials Engineering from the Georgia Institute of Technology, Atlanta, Georgia, in 1982 and 1986, respectively. He joined Argonne National Labora- tory in 1987 as a principal investigator in the Tribology Section. He has had a distinguished career in the development and application of advanced materials, coatings, and lubricants to current and future transportation sy stems including adiabatic diesels and gas turbine engines. Some of his more significant accomplishments include the development of boric acid as anovel lubricant for high-performance applications, solid and liquid lubricants for advanced engines, silver as a lubricant on ceramic engine parts, and high-temperature lubricious oxides for turbine engine applications. Lately, he has been very active in the development and testing of smooth diamond films on machining tools and wear parts. This joint project was selected as #1 among many submitted to US-DOE for funding. In recognition of his creative research and several discoveries, Dr. Erdemir has received a number of honors and professional awards, including the Al Sonntag award of the Society of Tribologists and Lubrication Engi- neers in 1992, the Exceptional Performance Award of Argonne National Labo- ratory in 1992, the R&D 100 Award of Research & Development Magazine in 1991, an Argonne Certificate of Achievement in 1991, and the National Research Service Award of the National Institute of Health in 1986. He is listed in Who's Who in Science and Engineering in America (Marquis 2nd Edition). He has authored more than 60 refereed papers in the fields of friction, wear, and lubrication. He has one US patent and holds memberships in such engineering and honour societies as: * American Society of Mechanical Engineers * Society of Tribologists and Lubrication Engineers * ASM-International * The Metallurgical Society * Sigma-Xi Honor Society * American Vacuum Society * Georgia Tech Alumni * ATAA * ITU Mezunlari Dernegi Dr. Erdemir has given several invited talks at international conferences, organized technical sessions, and served in numerous national and interna- tional panels and task groups including the following: * Member, STLE Annual Meeting Program Committee, since 1992. * U.S. National Representative, VAMAS-TWA-I (Versaille Project on Advanced Materials and Standards)-Wear Test Methods Technical Working Area-I, since 1992. * Member, Advisory Committee, Center for Advanced Tribology, Western Michigan University, since 1994. * Associate Editor, Tribology Transactions, Since 1994. * Vice Chair, Solid Lubricants Technical Committee, Society of Tribologists and Lubrication Engineers, 1993. * Member, NSF Panel on Surface Engineering and Tribology Program, 1994. * Members, NSF Panels on Young Investigator Award and Research Initiation Grants, 1992. * Member, Space and Naval Warfare Systems Command, (SPAWAR), Guidance and Evaluation Panel for IR&D Projects, 1990-1993. * Member, Review Panel, DOE Program on Advanced Tribology, University of Maine, 1995 * Member, MS Thesis Committee of Asu Alp, Department of Mechanical Engineering, Illinois Institute of Technology, Chicago, IL, 1990. * Technical Consultant, United Nations Development Organization, New York, Advanced Ceramics Project, TUBITAK-Marmara Research and Development Center, Turkey, 1990. * Vice Chairman, Solid Lubricants Technical Committee, Society of Tribologists and Lubrication Engineers, 1992-1995. * Chairman, Solid Lubricants Technical Committee, Society of Tribologists and Lubrication Engineers, since May 1995. * Associate Member, Research Committee on Tribology, ASME, since May 1995. He maintains close contacts with various universities in Turkey (ITU, ODTU, Sakarya University, Gazi University) and research centers (TUBITAK-Marmara) to promote their international activities including technology transfer, staff exchange and training, and consulting needs. Dr. Erdemir is married and has two sons, Altan (12) and Kenan (8). Prof. Dr. Ali Erdemir (Metalurji '77) (a_erdemir@qmgate.anl.gov) ITU-MD Uyesi, ABD Argonne National Laboratory Phone: (708) 357-8184 (home) Energy Technology Division Phone: (708) 252-6571 (work) Argonne, Il 60439 Fax: (708) 252-4798 (work) ---------------------------------------------------------------------------- 2.2 ITU'den Haberler ---------------------------------------------------------------------------- ---------------------------------------------------------------------------- 2.2.1 Istanbul Teknik Universitesi'nin 222. kuruluS yIlI kutlandI ---------------------------------------------------------------------------- Istanbul Teknik Universitesi'nin 222. kuruluS yIldOnUmU 2 Haziran 1995 gUnU tOrenle kutlandI. TOren sIrasInda mUhendislikte 50 ve 40 yIlInI dolduran mezunlarImIza anI plaketleri takdim edildi. ITU RektOrU Prof. Dr. ReSat Baykal'In tOrende yaptIGI konuSmayI aSaGIda sizlere sunuyoruz: DeGerli Teknik Universiteliler, uzun ve parlak bir geCmiSi olan Universitemiz, teknoloji konusunda sUrekli eGitim, OGretim ve araStIrma yapan 222 yIllIk en eski yUksekOGretim kurumudur. ITU TUrkiye'nin ilk teknik OGretim kurumu olmasInIn yanInda, teknolojinin pek Cok alanInda Ulkemizdeki ilk Ornekleri vermiStir: ilk televizyon yayInI, ilk stereo FM radyo yayInI, ilk digital bilgisayar, eGitim ve araStIrma amaClI ilk nUkleer reaktOr, ilk rUzgar tUneli, ilk gemi model deney laboratuvarI, ilk teknoloji geliStirme merkezi bu kapsamda sayIlabilecek ITU'nUn cumhuriyet dOnemindeki Onemli teknolojik uygulamalarIdIr. 21. yUzyIla bilgi toplumu olarak girmede Universitelere bUyUk gOrev ve sorumluluklar dUSmektedir. Ancak sadece Universitelerin CaGIn gereklerine gOre gayret ve yeniden yapIlanma CalISmalarI baSarI iCin yeterli deGildir. YapIlmasI gereken ilkokuldan baSlayan ve Universiteyi de iCine alan kOklU bir eGitim reformudur. TUrk ulusu iCin Cok Onemli olan bu CalISmanIn yetkili uzmanlara hUkUmetCe yaptIrIlarak en kIsa zamanda uygulamaya konmasI gerekir. ITU TUrkCe olarak sUrdUrdUGU kaliteli eGitimin yanInda, her mezununa baSta ingilizce olmak Uzere en az bir yabancI dili iyi bir Sekilde OGretmek iCin bUyUk bir atIlIm iCine girmiStir. Evvela lisansUstU eGitimi kIsmen ingilizce yaparak baSlattIGI CalISma, ingilizce Destekli OGretim adIyla lisans OGretimine de yansItIlmIS, her yIl 1500 OGrenciye bir yIllIk hazIrlIk sInIflarInda ingilizce OGretilmektedir. Bu amaCla MaCka'daki eski Maden FakUltesi binamIz restore edilerek sadece yabancI dil eGitimi yapan birimimize tahsis edilmiStir. YUksek teknoloji CaGInda Universite ve Universite sonrasI eGitim Cok Onem kazanmaktadIr. Bu eGitimi sadece devletten saGlanan kaynaklara dayalI olarak sUrdUrmek her geCen yIl daha gUCleSmekte, yeterli ve gerCekCi olmamaktadIr. Bunun bilincinde olarak, kamu olanaklarI dISInda kaynaklar yaratarak geliSme saGlanacaGI inancI ile gayret ve CalISmalarImIzIn bUyUk bir bOlUmUnU bu doGrultuda yaptIGImIz planlamalarI gerCekleStirmek iCin harcamaktayIz. Su ana kadarki uygulamalarImIz doGru ve gerCekCi bir yolda olduGumuzu gOstermektedir. Universite harClarInI gerCekCi miktarlarda belirlemek, burs olanaklarI yaratmak, yurt iCi ve yurt dISI araStIrma projelerine aGIrlIk vermek, Universite-sanayi iliSkilerini geliStirmek ve deGerli mezunlarImIza ulaSarak yeni kaynaklar yaratIp daha gerCekCi adImlarla ilerlemeyi arzuladIGImIz boyutlara ulaStIracaGIz. Ulkemizin ve dUnyanIn her yerinde baSarIlI iSler yapan sizler gibi seCkin mezunlarImIza programlI ve gerCekCi bir Sekilde ulaSabildiGimizde, kurumumuza destek ve yardImlarInIzI esirgemeyeceGinize yUrekten inanmaktayIm. Universitemizin 222. kuruluS yIlInI kutladIGImIz bu anlamlI tOrende; meslekte 50 ve 40 yIlInI tamamlayan 1945 ve 1955 yIlI mezunlarImIzla, Universitemizde 40 ve 30 yIl gOrev yapan OGretim elemanI ve personelle birlikte olmanIn mutluluGunu yaSarken, Ulkemize deGerli hizmetler vermiS abla, aGabey ve kardeSlerime Universitemizin anI plaketlerini sunmaktan sevinC ve onur duyduGumu belirtir, nice mutlu yIldOnUmleri dileGi ile hepinize saygIlarImI sunarken aramIzdan ayrIlanlarI saygI ve rahmetle anIyorum. Prof. Dr. ReSat Baykal ITU RektOrU ["ITU'nun 222. YIlI" adlI kitaptan, H. Taner tarafIndan aktarIlmIStIr.] --------------------------------------------------------------------------- 2.2.2 ITU Makina Fakultesinin YurtdIsI Universiteler Ile ISbirliGi CalISma Grubu --------------------------------------------------------------------------- DeGerli Petek OkuyucularI, Elektronik Petek dergisinin 19 Mayis 1995'te cIkan ilk sayIsInI bUyUk bir coSku ve zevkle okudum. BaSarilarindan dolayi Petek Yayin kurulunu candan kutlarIm. YakIn zamanlarda geliSmeye baSlayan Internet sistemini ve elektronik haberleSme teknolojisini ITU Mezunlar Dernegi'mizin boylesine olumlu , akIlcI ve etkin kullanmaya baSlamasI bana gurur ve heyecan verdi. Bu olay bence TUrk zekasInIn ve CaGa uyma yeteneGinin aCIk bir delilidir ve Dunya Uzerine daGIlmis TUrk varlIGInIn gerCek deGerinin ve gUcUnUn anlaSIlmasIna bUyUk katkI yapacaktIr. Petek dergisinin ilk sayIsI, TUrkiye Cumhuriyetinin Kurucusu Mustafa Kemal ATATURK'Un KurtuluS SavaSImIzI baSlatmak Uzere Samsun'a CiktiGi gUnUn 76. yIldOnUmUnde yayInlanmIStIr; bu olaya ayrI bir anlam katmaktadir. AtatUrk'umuzun Turk toplumu icin iSaret ettiGi CaGdaS uygarlIk dUzeyine ulaSma hedefi Simdi daha yakIndir. Bende Cok olumlu duygular uyandIran, adeta yaSama ve CaliSma Sevkimi arttiran Petek dergisinin hazIrlanIsInda ve ortaya cIkarIlISInda emeGi geCen ve katkIsI olan herkese burada birkez daha teSekkUr etmek istiyorum. Cok iyi bir iS baSardInIz. SaG olun var olun. Bu yazIda Ozellikle ITU Makina FakUltesinde baSlatIlan olumlu bir CaliSmayi aCIklamak istiyorum.1994-1995 akademik yIlI baSInda Makina FakUltesi DekanI seCilen Prof.Dr. NilUfer EGrican'In gOrUSleri doGrultusunda FakUlte YOnetim Kurulumuz , fakUltemizin geliSmesini hIzlandIracak CalISma gruplarI oluSturdu. Bunlardan biri benim de iCinde gOrevli olduGum 'YurtdISI Universiteler Ile ISbirliGi CalISma Grubu '. Bu CalISma grubunun amacInI kIsaca FakUltemiz ile yurtdISIndaki Universite, ArastIrma KurumlarI ve diGer benzeri KuruluSlar arasInda ; fakUlte oGretim Uyeleri ile yurtdiSIndaki OGretim Uyeleri ve konusunda uzman kiSiler arasinda daha yakin iSbirliGi imkanlarini araStirmak ve geliStirmek olarak Ozetleyebiliriz. Bu iSbirliGi CerCevesinde , mesela ortak arastirma projeleri oluSturulabilir; Doktora, Yuksek Lisans, kIsa sUreli sertifika programlarI dUzenlenebilir; ortak kongre, sempozyum, seminer vekonferanslar organize edilebilir; Yaz okullarI aCIlabilir; karSIlIklI oGretim Uyesi ve OGrenci deGiSim programlarI planlanabilir. CaliSma Grubumuz , yukarIda sOzU edilen konularda bilgi gOrUS ve Oneri toplamakta ve On hazIrlIklar yapmaktadIr. Istanbul'da bUyUk sanayicilere yakIn olan ITU Makina FakUltesi, batI bilim ve teknolojisi ile TUrk sanayicileri arasinda rahatlikla bir kOprU gorevi Ustlenebilir. FakUltemiz bu gorevi Ustlenmeye hazIrdIr. BatI Universitelerinde ve sanayiinde gOrev alan meslektaSlarImIzI batI bilim ve teknolojisi iCinde TUrk beyin gUcUnUn temsilcisi kabul ediyoruz. OnlarIn bOyle bir iSbirliGi icin hayata geCirilebilecek bilgi, gOrUS ve Onerilerini ve de etkin katkIlarInI bekliyoruz; bunu esirgemeyeceklerine inanIyoruz. CalISma Grubumuz ile ilgili haber ve bilgileri Petek dergimizin gelecek sayilarinda da duyurmaya devam edeceGiz. Bizimle baGlantI kurmak isteyen meslektaSlarImIz aSaGIda verilen posta ve `e-mail' yazisma adreslerimizi kullanabilirler. ISbirliGi CaliSmalarImIza katIlacak ve katkIda bulunacak tUm meslektaSlarImIza simdiden teSekkUrlerimi sunarIm. Sevgi ve saygIlarImla... Prof.Dr. Teoman KURTAY (Makina '59), (mkkurtay@vm.cc.itu.edu.tr) ITU-MD Uyesi, Istanbul ITU Makina Fakultesi 80191 Gumussuyu-ISTANBUL Tel:212-2931300-2499 Fax:212-2450795 --------------------------------------------------------------------------- 2.2.3 50. OGretim YIlInda ITU Mimarlik Fakultesi --------------------------------------------------------------------------- DeGerli Petek okuyucularI ; Ilk sayImIzda olduGu gibi bu sayImIzda da ITU'nUn gUzide fakUltelerinden biri olan ve 1994-1995 yIlInda 50. OGretim YIlInI kutlayan MimarlIk FakUltesi'ni sayIn Prof. Dr. Mete UNUGUR'un de yardImlarI sayesinde elimden geldiGince sizlere tanItmaya CalISacaGIm. ITU MIMARLIK FAKULTESI 1944 yIlInda kabul edilen Universiteler YasasI uyarInca, Yuksek Muhendis Mektebi'nin, Istanbul Teknik Universitesi olarak yeniden yapIlanmasI ile, Muhendislik Mektebi Mimari Subesi de, MimarlIk FakUltesi olarak akademik kimliGine kavuSmuS ve bu kimliGi ile ilk Ogretim yIlInI 1944-1945 dOneminde gerCekleStirmiStir. FakUlte oluSunun hemen ardIndan, Ord. Prof.Dr. Emin Onat'In giriSimleri ile Universitemize tahsis edilen ve bir eGitim binasI iSlevine gOre onarIlarak, 1949-1950 Ogretim yIlI baSInda, bugUn artIk MimarlIk FakUltesi ile OzdeSleSmiS ve onun simgesi konumundaki TaSkISla binasIna taSInmasI, FakUlte tarihinde Onemli bir dOnUm noktasIdIr. Bu dOnemlerde inSaat ve Gemi InSaat FakUltelerinin de AyazaGa KampUsUne geCmeleri ile yalnIzca MimarlIk FakUltesi binasI olmuStur. Denebilir ki; tarihi ve mimari OzelliGi ile TaSkISla binasI, iCinde 40 yIlI aSkIn zamandIr eGitim veren MimarlIk FakUltesi bugUn artIk birbiri ile bUtUnleSerek Istanbul'un tarih ve kUltUr simgesi haline gelmiStir. BinanIn 1985 yIlInda, otel yapIlmak Uzere bir Ozel Sirkete tahsisi, bu tahsisin iptali iCin FakUlte Ogretim Uyelerinin yUrUttUkleri ve kazanIlan hukuk mUcadelesi de, FakUlte tarihinin UzUcU, ancak kIvanC verici olaylarIndandIr. Bu mUcadele yIllarI sUresince onarIm ve bakIm OdeneklerI kesilen ve yIllarca bakImsIz ve onarImsIz bIrakIlan bina, hukuksal mUcadelenIn kazanIlmasIyla 1993 yIlIndan itibaren, yeniden saGlanan Odeneklerle, onarIlmaya ve o yIllarIn tahribatIndan hIzla kurtulmaya yOnelmis ve CumhurbaSkanImIz SayIn SUleyman Demirel'in emir ve direktifleri ile TaSkISla'nIn ITU MimarlIk FakUltesi'ne tahsisi birkez daha tescil edilmiStir. MimarlIk FakUltesi EGitim OGretim Kadrosu: MimarlIk FakUltesi I--------------------------I-------------------------------I MimarlIk Sehir ve Bolge PlanlamasI EndUstri UrUnleri BOlUmU BOlUmU TasarImI BOlUmU I I I Bina Bilgisi ABD Sehircilik ABD EndUstri UrUnleri YapI Bigisi ABD BOlge PlanlamasI ABD TasarImI ABD FakUlte'nin 50. Ogretim yIlInda MimarlIk BOlUmU, Sehir ve Bolge PlanlamasI BOlUmU ve EndUstri UrUnleri TasarImI BOlUmU'nde, toplam 1596 lisans OGrencisi Fen Bilimleri ve Sosyal Bilimler EnstitUlerinde toplam 730 YUksek Lisans ve Doktora OGrencisi OGrenim gOrmektedir. FakUlte'de 106 Ogretim uyesi ve 87 araStIrma gOrevlisi, ayrIca 50 idari ve teknik personel gOrev yapmaktadIr. Laboratuvar ve AraStIrma OlanaklarI ITU MimarlIk FakUltesi BUnyesinde ; -YapI Malzemeleri LaboratuvarI -Fiziksel Cevre KontrolU LaboratuvarI -MimarlIk Bilimleri LaboratuvarI -CAD LaboratuvarI -CAM LaboratuvarI -GIS (Geografic Information System) LaboratuvarI bulunuyor.Bu laboratuvarlarda, yapI elemanlarInIn yapIsal performanslarInIn olCUlmesi, iklimlendirme, gUneSlenme, aydInlatma, gUrUltU kontrolU-akustik, ergonomi, antropometri, fonksiyon analizleri, yOneylem analizleri, mimari psikoloji, bilgisayar destekli tasarIm, bilgisayar destekli yOnetim, bina maliyeti analizi, proje yOnetimi, iS akISI, (PERT-CMP) analizleri, coGrafi bilgi enformasyon sistemleri konularInda araStIrmalar yUrUtUlUyor. Bu baGlamda Devlet Planlama TeSkilatI, TUBITAK,ITU AraStIrma Fonu, Toplu Konut Idaresi destekli Cok sayIda bilimsel araStIrmanIn yanIsIra ITU Doner Sermaye ISletmeleri kapsamInda inceleme, araStIrma, etUd ve proje CalISmalarI devam etmektedir. Bilimsel Ve KUltUrel Etkinlikler: ITU MimarlIk FakUltesi'nin son birkaC yIlda yapIlan bilimsel-sosyal ve kUltUrel etkinlikler listesine baktIGImIzda kendimizi Cok boyutlu bir kUltUr odaGInIn iCinde bulmamIz mUmkUn.Tarihi TaSkISla binasI salonlarInda, koridorlarInda dersliklerinde, neredeyse her gUn dUzenlenen bir baSka etkinlikte Istanbul'un bilim ve kUltUr simgesi olmayI fazlasIyla hakediyor. Bu tarihi mekanda gerCekleStirilen ve buraya sIGdIrmamIn mUmkUn olmadIGI sayIsIz etkinlik var. Bunlardan birinin mUjdesini Simdiden vermek istiyorum: MimarlIk FakUltesi 1996 yIlInda BirleSmiS Milletler Insan YerleSmeleri Habitat II. KoferansI etkinliklerinden bir bOlUmUne ev sahipliGi yapacaktIr. Ilhan Bayraktar (Makina '95) (ilhan@burgaz.mkn.itu.edu.tr) Gumussuyu, Istanbul (mksor1@vm.cc.itu.edu.tr) =========================================================================== =========================================================================== 3. Bilim ve Teknoloji =========================================================================== 3.1 Prof. Dr. Ali Erdemir'in buluslari, odulleri ve diger calismalari uzerine roportaj, (Duzenleyen: Meral Demirtas) 3.2 Istanbul'a bir "Bilim ve Teknoloji MUzesi" kazandIrma CalISmalarI 3.3 Bilimde bir baSarI: Prof. Dr. onur gUntUrkUn, A. Krupp OdUlU'nU aldI 3.4 Bilim ve Teknolojide AtIlIm Projesi Uzerine, Harun Taner 3.5 TUBITAK'In PopUler Bilim KitaplarI Uzerine, Harun Taner =========================================================================== --------------------------------------------------------------------------- 3.1 Prof. Dr. Ali Erdemir'in buluslari, odulleri ve diger calismalari uzerine roportaj --------------------------------------------------------------------------- "Ari Kovani" kosemizde konuk ettigimiz Prof. Dr. A. Erdemir'i, bu bolumumuzde de bilimsel ve teknik calismalariyla tanitiyoruz. Kendisiyle yapmis oldugumuz `e-mail' yazismalarinin ozetini kapsayan yazimizi asagida karsilikli diyalog seklinde sunuyoruz: - M. Demirtas: Prof.Dr. A. Erdemir, ya da Bati universitelerindeki bir tarzla Dr. Erdemir, oncelikle yanitiniz icin tesekkurler. Kendinizi tanitan yazinizi ilgiyle okuduk ve diger bolumumuzde yayimlanmak icin arkadaslara ilettik. Size bazi sorular yonelterek calismalariniz hakkinda okuyucularimiza detayli bilgi vermeyi amacladik. $u siralar tatilde oldugunuzu yapmis oldugunuz aciklamadan biliyoruz. Tatil donusunuzde bize asagidaki sorularimiz uzerinde yardimci olursaniz memnun oluruz. Bu konuda ekleyecekleriniz olursa lutfen belirtiniz. Tesekkurler. 1. Odul aldiginiz calismalariniz hakkinda bilgi verir misiniz? Ayrica, bu calismalarinizda degindiginiz konular uzerinde Turkiye'deki durum nedir? 2. Su anda surdurmekte oldugunuz calismalariniz nelerdir? 3. Turkiye'deki universite ve diger bilimsel arastirma kurumlariyla yaptiginiz calismalar var mi, bu konuda bilgi verir misiniz? - Dr. Erdemir: Meral Hanim, Merhabalar ve benim calismalarima gosterdiginiz ilgi icin de tesekkurler. Tatilden dondum ve asagidaki satirlari ivedi bir sekilde hazirladim. Bilmiyorum oldu mu? Kendimi biraz fazla reklam ettigim veya ovdugum kanisindayim. Lutfen gerekli gordudunuz duzeltmeleri yapmaktan cekinmeyiniz. Boyle bir seyi ilk defa yazmam istendigi icin, nasil bir for- mat takip edecegimi pek tayin edemedim. - M. Demirtas: Turkcemizdeki deyimle ayaginizin tozuyla tatil donusu bizim ricamizi yerine getirdiginiz icin tesekkurler. Yazinizi kendinizi ovdugunuz seklinde degil, yaptiginiz calismalarin icerigini ve bunlarin odullendirilmelerini ozetlemissiniz seklinde yorumluyorum. Sorularima yanit verdiginiz kisimlarda bir iki duzenleme yapip, okuyucularimizin ilgisine ve bilgisine sunacagim. - Dr. Erdemir: Sorularinizla ilgili yazima gecmeden once, sunlari demek isterim: Bir ITU'lu olmaktan gercekten gururluyum. Asagida dile getirmeye calistigim basarilarimi orada aldigim temel egitime, onunda otesinde ITU'luluk ruhuna borclu oldugumu her zaman gururla itiraf etmisimdir. --------------------------------------------------------------------------- I. Researches, Awards and Honors: My work at Argonne National Laboratory focuses on the development of new materials and lubricants to combat wear and friction. This kind of research is needed because the estimated annual cost of material and energy losses due to wear and inadequate lubrication is approximately $100 billion in the USA alone. Substantial savings in energy can be attained if more wear re- sistant materials and better lubricants are developed. Accordingly, I con- centrated on the development of superhard coatings (such as diamond) on metals and ceramics to minimize wear and on the development of novel and better lubricants to reduce friction and increase efficiency on moving mechanical systems. R&D 100 Award in 1991 was presented to recognize my discovery of a self- replenishing boric acid lubricant. I demonstrated that during tests in open air this new solid lubricant could provide sliding surfaces with friction coefficients as low as 0.02 to 0.07. These friction coefficients are four to six times lower than those provided by current lubricants. This new lubricant forms through a spontaneous reaction in open air. Specifically, when exposed to open air at room temperature, boric oxide reacts with envi- ronmental moisture; the reaction product is a thin film of boric acid that provides very low friction. If machine surfaces are coated with a layer of boric oxide, they can enjoy very low friction and extended lifetimes. Through in-depth studies and modelling, I found that the unusual self- lubricating mechanism of boric acid is governed by its unique crystal structure. Specifically, boric acid crystallizes as a layered structure in which the atoms in each crystalline layer are closely packed and strongly bonded to each other. In fact, each layer can be regarded as a rigid, two- dimensional sheet of strongly bonded atoms. Note that this crystal struc- ture is similar to those of molybdenum disulfide, graphite, and hexagonal boron nitride. When the atomic layers of boric acid are present on the sliding surfaces of machinery, they shear and/or slide over one another with relative ease (because of weak bonding between the atomic sheets), thus providing low friction. Moreover, strong interatomic bonding and ri- gidity in each layer prevent direct contact between sliding machine parts, so wear damage is minimized or prevented. Some of the nice things about boric acid are: it is inexpensive, abundant, and environmentally safe. It occurs naturally (known as sassolite by mineralogists) and can be recovered from minerals such as colemanite and borax. Turkey has one of the largest deposits of these minerals in the world. The Al Sonntag Award of the Soci- ety of Tribologists and Lubrication Engineers was given in 1992 to recog- nize my contributions to the field of lubrication science and technology, and for my extensive work on the crystal chemistry and selflubricating mechanisms of boric acid. Exceptional Performance Award of Argonne National Laboratory in 1992 was presented to recognize the outstanding research performance and notable discoveries as recognized by professional societies and project monitors within the US Department of Energy. In particular, research activities ad- vancing the ceramic engine concepts were cited as being major contributors to this award. Certificate of Achievement of Argonne National Laboratory was presented to recognize the notable contributions made to the research and development missions of Argonne. The National Research Service Award of the National Institue of Health ($30,000) was presented to support my research work on biomedical materi- als, surface coatings and modification. US Patent #5,431,830: Lubrication From Mixture of Boric Acid With Oils and Greases. This invention is about a new oil additive that can substantially increase the antifriction and antiwear capabilities of existing oils and greases used to lubricate automotive engine parts and other moving mechanical assemblies. It can reduce friction up to 80% and wear by 50 to 90% (depending on concentration and application conditions) below the levels feasible with existing motor oils and competing products. Reduced friction translates directly into higher fuel efficiency and better egine performance, while less wear results in longer lifetimes and lower maintenance costs. The outstanding antifriction and antiwear properties of this new additive are due to the super-slippery, ultra-fine boric acid particles (0.5 to 1um in size) that it contains in colloidal form. These tiny particles can eas- ily penetrate into the tight clearances between sliding engine parts. Once entrained, the particles are then mechanically smeared and chemically bonded to the surfaces in the form of a super-slippery, protective boundary layer. The principal application of this oil additive is in the lubrication of car and truck engines and other types of moving mechanical devices. Because of the lower friction and wear, fuel efficiency is better and engine performance is higher. Other kinds of moving machine parts, such as ball bearings, gearboxes, compressors, mechanical seals, transmissions, and various pump systems can also benefit through increased durability, longevity, efficiency, and smoothness. A US company has already acquired the exclusive licensing rights for this invention and will introduce a commercial product called "Cybron" in the near future. Our country is one of the richest in the world in terms of boric acid re- sources. This invention may have some positive impact on the volume of boric acid being exported from Turkey. It can also increase the strategic value of this mineral. Unfortunately, there has not been any interest or activity directed toward this invention from public and/or private sectors in Turkey. II. Other Research Activities: My research on new materials and coatings is currently directed toward the development of superhard diamond and diamondlike coatings. In particular, with a group of other scientists I am currently trying to develop and test very smooth diamond films on cutting tool inserts. These coatings can also virtually eliminate the wear of machine parts. When applied to metal cut- ting and forming tools, they can increase their lifetimes by factors of 10 to 20 times. This is rather remarkable, because such an improvement in tool life can directly impact productivity, hence profitability. One of the other challenging projects that I am working on currently involves the de- velopment of new solid lubricants that can work at very high temperatures, 600 - 900oC. III. Interactions with Universities and Research Centers in Turkey: In the Metallurgical Engineering Department of the Faculty of Chemical and Metallurgical Engineering of Istanbul Technical University, a Research Cen- ter is currently being established to focus on surface engineering. As an old graduate (1977) of this department and a close friend of the current faculty, I am providing technical assistance and guidance in terms of instrumentation and research directions. I recently gave a seminar at ITU. When completed, this modern research center will open a new chapter on a high-technology research field that spans from microelectronics to advanced manufacturing. It'll also enhance the technology base supporting Turkish automotive industry. These are the high-technology research areas that are essential for technical and scientific excellence. I plan on spending two weeks this fall at ITU to provide further assistance and guidance to their research activities. Similar contacts and collaboration have continued with the TUBITAK-Marmara Research Center, Gebze since 1990. I spent a month in Gebze in 1991 to pro- vide guidance and assistance for their research activities on advanced ce- ramics and composite materials. This class of materials is considered key and enabling engineering materials for advanced industrial and military ap- plications. They are manufactured and used extensively in the west, but un- fortunately, not in Turkey. Cooperation/collaboration with Sakarya University included site visits, seminar, and donation of various publications and technical journals. In the area of staff exchange/training, I sponsored an Assistant Professor from this University to come and work with me at Argonne. He is currently working with me to increase his experimental skills and scientific knowledge. Contacts and collaborations with Gazi University and METU have been limited to technical site visits, discussions, and contribution of technical publications. Turkce Ozet: ----------- Benim Argonne laboratuarindaki calismalarim baslica iki onemli konuya yoneliktir. Birincisi, asinmaya dayanikli yeni malzeme ve sert kaplama turlerinin gelistirilmesi; ikincisi de, surtunmeyi kolaylastiracak veya surtunmeden dogan enerji kaybini azaltici yeni yag cesitlerinin gelistirilmesi ile ilgilidir. Borik asidin yaglayici niteliginin kesfi ile, birkac tane onemli odul kazanip, bir de patent sahibi oldum. Su anki calismalarim daha cok elmas ve elmasa benzer sert kaplamalarla ilgilidir. Bu kaplamalar cok sert ve asinmaya cok mukavim olmalari dolayisiyle, kesici veya delici takim aletlerinin uzerlerine kaplandiginda onlarin omrunu 10-20 defa uzatabilecek bir kapasiteye sahiptir ve boyle bir gelismenin teknolojik onemi cok buyuktur. Turkiye'deki universiteler ve arastirma kuruluslariyle yakin iliskiler icindeyim. Iliskiler, daha cok seminer verme, bilimsel ve teknik konularda bilgi alis-verisi, kitap ve dergi yardimi, ve bilim adami yetistirilmesi ve egitimi duzeyinde devam etmektedir. --------------------------------------------------------------------------- - M. Demirtas: Bu yazinin duzenlenmesinde bizlere yardimci oldugunuz icin tesekkur eder, sevgi ve selamlarimizi sunariz. - Dr. Erdemir: Ben de sizlere tesekkur ederim, ilginiz icin. Sizlere basarilar dilerim. Selamlar. --------------------------------------------------------------------------- 3.2 Istanbul'a bir "Bilim ve Teknoloji MUzesi" kazandIrma CalISmalarI --------------------------------------------------------------------------- "iS, eGitim ve bilim dUnyasIndan bir grup, Istanbul'a CaGdaS bir bilim mUzesi kazandIrmak amacIyla bir vakIf kurma giriSimindeler. selim AlguadiS, izzettin silier, serif Kaynar, ReSat Baykal, KazIm CeCen'in OncUlUk ettikleri bu giriSime Prof. Dr. Tosun TerzioGlu ve TUBITAK da destek verenler arasInda. VakfIn amacI, Istanbul'a bilimin, tekniGin, doGanIn CaGdaS boyutlarIyla sergilendiGi ve hemen her yaStan kiSinin ilgisini Cekebilecek bir bilim mUzesi kazandIrmak. Istanbul'un bir bilim kentine kavuSmasInI, uygarlIGImIz boyunca tas Uzerine taS koyarak bilim kUltUrUnU yaratan, oluSturan ve buna hayatlarInI adayan bilim adamlarIna, teknik adamlarIna, doGa adamlarIna bir gOnUl ve insanlIk borcunu kIsmen de olsa Odeyeceklerine inanan VakIf'In kurucularI, herkesi VakIf'a kurucu Uye olmaya, aktif katIlma ve maddi manevi bakImdan sUrekli destek vermeye CaGIrIyorlar." TUBITAK Bilim ve Teknik, Nisan 1995, 329, S. 91 TUBITAK Bilim ve Teknik dergisinin AGustos 1995 tarihli 333. sayIsInIn dUnyadaki baSlIca bilim mUzelerini (Alman MUzesi, La Villette MUzesi, ontario Bilim Merkezi, Londra Bilim MUzesi) tanItan bOlUmUnde (sayfa 19'da) Su satIrlar yer almaktadIr: "...sayIlarI ikiyUzU aSan kuruluS ve kiSinin katIlImIyla kurulan Istanbul Bilim, Teknoloji ve EndUstri Merkezi VakfI'nIn temel amaClarIndan biri, bilim mUzesi ya da bilimkent oluSturmaktadIr. KuruluS aSamasInI neredeyse bitiren vakfIn Ulke kaynaklarIndan yararlanarak bir bilim mUzesi oluSturmada baSarIlI olmasI durumunda, Ulkemizde bu konuda olumlu bir adIm atIlmIS olacaktIr..." [Aktaran: H. Taner] --------------------------------------------------------------------------- 3.3 Bilimde bir baSarI: Prof. Dr. onur gUntUrkUn, A. Krupp OdUlU'nU aldI --------------------------------------------------------------------------- Almanya'nIn en Onemli bilim OdUllerinden Alfried Krupp OdUlU'ne bu yIl Prof. Dr. onur gUntUrkUn layIk gOrUldU. Bochum-Ruhr Universitesi Biopsi- koloji BOlUmU BaSkanI olan 36 yaSIndaki gUntUrkUn 47 ayrI Universiteden belirlenen 64 ayrI aday arasIndan seCildi. GenC OGretim gOrevlilerini teSvik etmek amacIyla oluSturulan OdUl tutarI 850.000 Mark. (yaklaSIk 27 milyar 200 milyon Lira) Halen CalISmalarInI aGIrlIklI olarak beyin fonksiyonlarI Uzerinde sUrdUren Prof. gUntUrkUn, bu CerCevede molekUler biyoloji ile OGrenme ve davranIS araStIrmalarI yapIyor. [15 Temmuz 1995 gUnlU Anadolu AjansI kaynaklI haberi aktaran: H. Taner] --------------------------------------------------------------------------- 3.4 Bilim ve Teknolojide AtIlIm Projesi Uzerine --------------------------------------------------------------------------- TUrkiye Bilimsel ve Teknik AraStIrma Kurumu (TUBITAK) tarafIndan kIsa adIyla "Bilim ve Teknolojide AtIlIm Projesi" raporu Nisan ayInda yayIm- landI. [1] 24 Subat 1995 tarihli rapor, TUBITAK BaSkanI Prof. Dr. Tosun TerzioGlu, Eski sanayi ve Ticaret BakanlIGI MUsteSarI AkIn CakmakCI, ITU RektOr YardImcIsI Prof. Dr. gUlsUn saGlamer, ODTU RektOr YardImcIsI Prof. Dr. TUrker gUrkan, TUrkiye Teknoloji geliStirme VakfI (TTGV) genel sekreteri Prof. Dr. Metin ger, ArCelik AraStIrma geliStirme MUdUrU Refik Ureyen, ASELSAN genel MUdUr YardImcIsI Dr. Mahmut Karadeniz, ODTU RektOrU Prof. Dr. sUha sevUk, NETAS genel MUdUrU Tanju Argun, DIE'nden Hande Keser ve BU MUhendislik FakUltesi'nden Prof. Dr. gUndUz ulusoy'dan oluSan bir kurulca hazIrlandI. TUBITAK'nun hazIrladIGI iki belgeyi (AralIk 1994 tarihli "VII. BeS YIllIk Plan stratejisinin Ana Ekseni TUrkiye'nin Bilim ve Teknoloji YeteneGinin ArttIrIlmasI olmalIdIr" ve ocak 1995 tarihli "TUBITAK'In EGitim ve OGretim Reformu Konusundaki YaklaSIm CerCevesi ve gOrUSleri") temel alan raporda, TUrkiye'nin bilim ve teknolojide atIlIm yapabilmesine somut zemin hazIrlayacak yedi Ureysel (jenerik) etkinlik alanI saptanmakta ve Onerilmektedir. Bu etkinlik alanlarI aSaGIda sIralanmIStIr: * TUrkiye'yi geleceGin enformatik toplumuna taSIyacak olan 'ulusal Enformasyon Sebekesi' ile bu Sebeke Uzerinden sunulabilecek 'Telematik Hizmetler AGInIn' kurulmasI; * uluslarasI arenada rekabet UstUnlUGU kazanmanIn olmazsa olmaz koSulu haline gelen, Esnek Uretim/Esnek otomasyon Teknolojilerine Ulke sanayiinin uyarlanmasI; * Demiryolu sisteminin HIzlI Tren Teknolojileri BazInda Yenilenmesi ve SehiriCi ulaSImda RaylI sistemlerin geliStirilmesi; * uzay ve HavacIlIk sanayileriyle savunma sanayiinde, Alan ve UrUn seCiminin itmesine DayalI bir sInai YatIrIm ve geliSme stratejisi izlenmesi; * gen MUhendisliGi ve Biyoteknolojide AR+GE Uzerinde odaklanma; GAP v.b. Projeleri Baz Alan ACIlImlar; * Cevre Dostu Teknolojiler, Enerji Tasarrufu saGlayIcI Teknolojiler ve Cevre Dostu Enerji Teknolojileri Uzerine odaklanma ve uygulama Alan- larInI Ulke CapInda HIzla geliStirip/geniSletme; * ileri Malzeme Teknolojilerinde, DiGer AtIlIm AlanlarInI Destekleyici YOnde AR+GE ve UzantIsIndaki sInai YatIrImlar. Bu somut atIlIm zeminlerinin TUrkiye'nin bilimde atIlIm yapabilmesinin de dinamiGini oluSturacaGI ifade edilmekte ve atIlIm iCin ana doGrultunun "Bilimsel AraStIrma YeteneGini geniSletme ve DerinleStirme" olduGu vurgulanmaktadIr. YukarIda sayIlan yedi Ureysel etkinlik alanI ayrIntIlarI ile irdelenmekte ve bu alanlardaki somut projelerin seCimi yapIldIktan ve buna iliSkin baGlayIcI kararlar alIndIktan sonra bu projeler iCin bir "bilim ve teknoloji yeteneGini geliStirme atIlImInI yOnlendirecek bUtUnsel bir politikanIn izlenmesi gereGi" dile getirilmektedir. Bu bUtUnsel politikanIn ana bileSenleri olarak yirmi farklI altpolitika sayIlmaktadIr: 1. Devletin kISa/orta/uzun vadeli satInalma politikasI, 2. YaSam kalitesini yUkseltmeye, uluslararasI norm ve standartlarI yerleStirip, yaygInlaStIrmaya yOnelik, dUzenleyici politikalar, 3. Beyin gUcU ve finansman kaynaklarInIn yOnetimine iliSkin politikalar, 4. AR+GE'nin Ozendirilmesine iliSkin politikalar, 5. sosyal bilimler alanIndaki araStIrmalarIn da desteklenmesine iliSkin politikalar, 6. AR+GE aGInIn geliStirilmesine iliSkin politikalar, 7. Bilgi bankalarInIn, arSivlerin, kUtUphanelerin oluSumuna; verecekleri hizmete; bilgiye eriSim olanaklarInIn yaygInlaStIrIlmasIna; bilgiye eriSim ve edinme hakkInIn, iletiSim hakkInIn geniSletilerek tanInmasIna iliSkin politikalar, 8. giriSimciliGin ve yaratIcIlIGIn Ozendirilmesine iliSkin politikalar, 9. EGitim ve OGretim alanIna, Ozellikle de eGitim ve OGretimde dUnya kalitesinin saGlanmasIna iliSkin politikalar, 10. HizmetiCi eGitime, eGitimin sUrekliliGine, teknolojinin saGladIGI olanaklardan yararlanmanIn kitleselleStirilmesine iliSkin politikalar, 11. Burs-destek sistemlerine iliSkin politikalar, 12. Universite-sanayi iSbirliGinin desteklenmesine ve kurumsallaStIrIl- masIna iliSkin politikalar, 13. Bilim, teknoloji, mUhendislik alanlarIna yOnelik ulusal akreditasyon ve sertifikasyon kurum ve kurallarIna; kalite ve standartlar konusuna ve kurumsal yapInIn CaGIn gereklerini yerine getirecek biCimde yeniden dUzenlenmesine iliSkin politikalar, 14. Bilim ve teknolojideki atIlImIn OnUnU aCacak hukuki mevzuatIn (fikri mUlkiyet haklarInIn korunmasI, bilgi gUvenliGinin saGlanmasI v.b.) yeniden dUzenlenmesine iliSkin politikalar, 15. YabancI yatIrImlarIn ve yabancI yatIrIm ortaklIklarInIn TUrkiye'deki faaliyetlerinin AR+GE faaliyetini de kapsar hale gelmesini ve bu tUr yeni yatIrImlarIn AR+GE birimlerini de iCerecek biCimde yapIlmasInI saGlamaya yOnelik, dUzenleyici politikalar, 16. off-setlerden ve SSM fonlarIndan yararlanmayI dUzenleyici politikalar, 17. Teknoloji envanterinin CIkarIlmasIna ve envanterdeki deGiSimin sUrekli izlenerek gUncel hale getirilebilmesine iliSkin politikalar, 18. TUrkiye'ye teknoloji transferine iliSkin politikalar, 19. KUCUk ve orta OlCekli iSletmelerin teknoloji yeteneGini yUkseltmeye yOnelik politikalar, 20. Teknoloji geliStirme bOlgelerine iliSkin politikalar. Raporda, Onerilen atIlIm stratejisini destekleyecek yukarIda sayIlan politikalar arasIndaki bUtUnselliGi ve ulusal dUzlemde eSgUdUmU saGlayacak bilim ve teknoloji yOnetimine iliSkin yapInIn nasIl oluSturulabileceGi de sergilenmektedir: Bilim ve Teknoloji YUksek Kurulu'na iSlerlik kazandIrIlmasI, TBMM'nde bilim ve teknoloji Uzerine sUrekli bir komisyonun oluSturulmasI, TUBITAK, TUBA ve TTGV'nIn yeni iSlevlerle donatIlmasI,..., Enformatik-Telematik alanInda Ozerk bir kurumun kurulmasI (YazarIn notu: TUrkiye Enformatik (ya da BiliSim) Kurumu), bir ulusal Kalite Konseyi ve ulusal Akreditasyon Konseyi gibi oluSumlara ait yasal dUzenlemelerin bir an Once yapIlmasI, TUrkiye Atom Enerjisi Kurumu'nun (TAEK) TUBITAK'na denk bir statUye getirilerek araStIrmayI destekler bir niteliGe kavuSturulmasI. "Bilim ve Teknolojide AtIlIm" baSlIklI yazIda [3] rapor ayrIntIlarIyla aCIklanIrken, bilim ve teknolojimizin bazI "iCaCIcI" rakamlarIna yer verilmekte ve bazI olumlu geliSmelerin altI Cizilmektedir: * TUrkiye'de bugUn sadece 200 Ozel kuruluS AR+GE yapmaktadIr. 1 Haziran 1995 gUnU Resmi gazete'de yayImlanarak yUrUrlUGe giren, kamu kaynaklarIndan sanayiye AR+GE yardImI verilmesine iliSkin tebliG Onemli bir geliSme olarak gOsterilmektedir. AR+GE desteGinin saGlanmasInda TUBITAK ve TTGV etkin rol UstlenmiSlerdir. * 1994 yIlInda TUrkiye'den yalnIzca 200 patent baSvurusu olmuStur. Patent yasasI ise TBMM'nde ha CIktI, ha CIkacak. * Ulkemizin 5 teknoparkI vardIr, bunlardan UCU orta dUzeyde iSlemektedir; ikisi ise henUz hayata geCirilememiStir. "TUrkiye iCin AtIlIm Projesi" baSlIklI yazIsInda [4], Prof. sankur, raporda Onerilen yedi Ureysel teknolojiden biri (ve ilki!) olan biliSim teknolojisi Uzerinde durmaktadIr. BiliSimin, tele-eGlence, tele-pazarlama, tele-alISveriS, tele-konferans, tele-yayIncIlIk, tele-Uretim, tele-tIp, tele-kUtUphane, tele-mUze,... gibi tele- OntakIsIna sahip teknolojilerin tUmUnU iCerdiGini yazmaktadIr. Buradaki tele- OntakIsI, bilginin elektronik araClarla yaratIlmasInI, iSlenmesini, tUketilmesini, katma deGerlere yOnelik olarak yeniden harmanlanmasInI, depolanmasInI, pazarlanmasInI ve sonuCta bilginin yOnetimini ve taSInmasInI gOstermektedir. YazIda, yoGunteker (CD) gibi CoGulortamlI teknolojilerin, biliSimin toplumca daha kolay benimsenmesini hIzlandIrabileceGi de belirtilmektedir. Prof. sankur, yazIsInda, ayrIca, raporda betimlenen atIlImlarIn ancak Ozerk (yapIda) bir TUrk insanInca yapIlabileceGini, bOyle bir insanIn "yaratIlmasInIn" da Cok yOnlU eGitim ve OGretimle baSarIlabileceGini vurgulamaktadIr. cumhuriyet gazetesi Bilim ve Teknik Eki YayIn YOnetmeni orhan BursalI, raporun ve TUBITAK'nun bilim ve teknolojide, stratejik dUSUnceler ve bunlarIn somut uygulamalarIna ait yaptIGI CalISmalarIn siyasi partilerde ve devlet kademelerinde ne derece yankI bulduGunun bilinmediGini yazIyor. [2] Devletin, siyasi partilerin, bilim Cevrelerinin, endUstrinin ve toplumun bu rapora gereken Onemi verdiGini umarak, ve yazarlarIn vurguladIklarI "Uretilen bilim politikalarInIn hayata geCirilmesinde siyasi karar eksik- liGi" sorununa gelecek beS yIlda COzUm bulunacaGInI varsayarak, rapordan Su cUmlelerle yazIyI bitiriyorum: "Oyle gOzUkmektedir ki, 21. yUzyIl DOnemeci, yarInIn enformasyon toplumlarIyla, TUrkiye gibi henUz sanayileSme eSiGini aSamamIS Ulkeler arasIndaki yol ayrImInI da belirleyecektir. TUrkiye bu dOnemeCte yeterince gecikmiStir; gelinen nokta, bir seCim yapabilmek iCin geriye saymanIn baSladIGI noktadIr." Harun Taner (Gemi inSaatI '88) (taner@cadlab.tu-berlin.de) ITU-MD Uyesi, Almanya ___________________________________________________________________________ Harun Taner | Tel. : + 49 30 31425899 Technische Universitaet Berlin | Fax : + 49 30 31426883 ISM, Sekr.SG-10, Salzufer 17-19 | E-mail : taner@cadlab.tu-berlin.de D-10587 Berlin Deutschland | http://cadence.fb12.tu-berlin.de/~taner ___________________________________________________________________________ Kaynaklar: 1. "YUksek Planlama Kurulu'nca VII. BeS YIllIk Plan DOneminde Oncelikle Ele AlInmasI OngOrUlen Temel YapIsal DeGiSim Projeleri KapsamIndaki Bilim ve Teknolojide AtIlIm Projesi CalISma Komitesi Raporu", Ankara, Nisan 1995, Ekleriyle birlikte 68 sayfa. 2. orhan BursalI, "Bilim ve Teknolojide AtIlIm Projesi", Bilim Teknik Eki, cumhuriyet gazetesi, 13 MayIs 1995, 425, S. 3. 3. Yaprak Renda, "Bilim ve Teknolojide AtIlIm", TUBITAK Bilim ve Teknik, Temmuz 1995, 332, 52-55. 4. BUlent sankur, "TUrkiye iCin AtIlIm Projesi", TUBITAK Bilim ve Teknik, Temmuz 1995, 332, 54-55. --------------------------------------------------------------------------- 3.5 TUBITAK'In PopUler Bilim KitaplarI Uzerine --------------------------------------------------------------------------- TUBITAK'In 1993 yIlIndan bu yana yayImladIGI popUler bilim kitaplarInIn sayIsI 14'U buldu. Mahlan B. Hoagland'In "HayatIn KOkleri" ile baSlayan dizide en son "Modern CaG Oncesi Fizik" yayImlandI. FiyatlarI 50000 ile 200000 Lira arasInda deGiSen kitaplardan bazIlarI 7. BaskIya ulaStIlar. Burada, Nisan 1995'te ilk TUrkce baskIsI yapIlan James L Adams'In "Bir MUhendisin DUnyasI" adlI kitabInI yazarIn kendisinin aGzIndan tanItmak istiyorum: "... 25 yIl Once CalIStIGIm bir uCak ve uzay gemisi Sirketini, ara sIra ziyaret ediyorum. MUhendislerin kullandIGI aletler, -OrneGin, hesaplama ve simUlasyon iCin kullanIlan bilgisayar yazIlImlarI- malzeme ve parCalar kesinlikle deGiSmiS. Keza mUhendisler de UrUnleri daha gUvenilir, daha verimli ve daha ustaca yapma konusunda pek Cok yeni Sey OGrenmiSler. Ama problemlerin ayrIntIlI Ozellikleri ve bunlarI COzmeye yOnelik yaklaSImlar neredeyse hiC deGiSmemiS. BUyUk bir dikkatle tasarlanan ve Uretilen mekanizmalar hAlA baSarIsIzlIGa uGruyor. Elektrik ve makine mUhendisleri, farklI deGer sistemlerine baGlI nicel argUmanlarla birbirlerini etkilemeye CalISarak, uzay gemilerindeki antenlerin bUyUklUGU konusunda hAlA tartISIyorlar. OrneGin, 'dUSUk aGIrlIk ve gUvenilir yayIlma' anlayISIyla 'yUksek iletiSim sistemi performansI' arasIndakine benzer tartISmalar hAlA yapIlIyor. Kongre, fon kuruluSlarI, basIn, mUhendisleri desteklemeye ya da eleStirmeye devam ediyor. gece geC saatlere kadar CalISmaya ve rutin iSlere hAlA ihtiyaC duyuluyor. Bu arada, daha Once denenmemiS Seyler Uzerindeki teknolojik kapasitemizin sInIrlarInI zorlamanIn verdiGi heyecan da degerini hAlA koruyor. iSte bu ve benzeri konular, elinizdeki kitabIn temel ilgi alanInI oluSturuyor. KitabIn 1. BOlUmU, teknoloji ve mUhendisliGin tarihine kIsa ve genel bir bakISla bakIyor... 2. BOlUmde, mUhendisliGin doGasInI incelemeye CalIStIm. ... 3. BOlUmde, mUhendislerin belirli sorunlara yOnelmelerinin nedenlerini aCIklamaya CalIStIm. KitabIn diGer bOlUmlerinde, sIrayla mUhendisliGin temel boyutlarInI incelemeye CalIStIm. 4. BOlUmde, mUhendislikte yeni dUSUnceler Uretilmesi sUrecini, yani tasarIm ve icat sUreClerini inceledim. 5. BOlUm, 'Matematik' baSlIGInI taSIyor... 6. BOlUmde, teknolojinin yOnelimlerinden bazIlarInIn (ama kesinlikle hepsinin deGil) kaynaklarI olan bilim ve araStIrmayI deGerlendirdim. 7. BOlUmUn konusu ise deney ve yanIlma sUreClerinden oluSuyor... 8. BOlUm, teknolojik UrUnlerin son biCimlerine ulaSmasInI saGlayan, imalat ve montaj sUreClerini anlatIyor... 9. BOlUmde hassas bir konuyu ele aldIm: Para ve iS... 10. BOlUmde, tartISmalI bir konu olan 'serbest pazar ekonomisinde teknolojinin yasalar aracIlIGIyla dUzenlenmesi' sorununu ele aldIm... Ve son olarak 11. BOlUm, OnUmUzdeki on yIl iCinde teknolojinin yOnsemelerinden birkaCInI deGerlendiriyor." KitabIn OzgUn adInIn "Flying Buttresses, Entropy and O-Rings, The World of an Engineer" olduGunu ve ilk baskIsInIn 1991 yIlInda Londra'da yapIldIGInI ekliyor, herkese TUBITAK'In popUler bilim kitaplarInI okumasInI Oneriyorum. Harun Taner (Gemi inSaatI '88) (taner@cadlab.tu-berlin.de) ITU-MD Uyesi, Almanya =========================================================================== =========================================================================== 4. Internet ve Bilgisayar Dunyasindan =========================================================================== 4.1 ITU Bilgi Islem Altyapisini Yenileme ve Gelistirme Projesi, Hakan Aydin 4.2 Turkiye'de Bilgisayar yazIlImlarI geliStirme uzerine bir haber 4.3 LaTeX, Sinan Gungor 4.4 Internet Evsayfa(lari)mizi Ziyaret Uzerine, Meral Demirtas =========================================================================== --------------------------------------------------------------------------- 4.1 ITU Bilgi Islem Altyapisini Yenileme ve Gelistirme Projesi --------------------------------------------------------------------------- 1993 yilinin ortalarina gelindiginde ITU'de bilgi islem hizmetleri IBM 4381 temelli anacati (mainframe) bilgisayar merkezli bir yapida sunulmaktaydi. Ayazaga Kampusu'ndeki fakulte ve birimlere koaksiyel kablo araciligiyla goturulen merkezi bilgisayar hizmetlerinden kullanicilar, cogunlukla her binada belli bir mekanda toplanmis olan terminaller araciligiyla yararlanmaktaydilar. Ote yandan, gunumuzde akademik yasamin vazgecilmez bir parcasi haline gelmis olan uluslararasi bilgisayar aglarindan sadece BITNET'e (sirasiyla Yildiz ve Ege Universiteleri uzerinden) erismek mumkundu (Internet'e ise sadece elektronik posta servisi anlaminda erisilebiliyordu). Sehir kampuslerinin merkezi sisteme baglantilari ise kiralik PTT hatlari ile ve yine IBM terminalleri araciligiyla saglanabiliyordu. Yukarida kisaca ozetlenen durum, aslinda son 7-8 yilda ITU'de bilgi islem hizmetlerinden seyrek de olsa yararlanmis ve yararlanmakta olan ITU'lulerin tanisik oldugu bir uygulamadir kuskusuz. Bir nedenle ag hizmetlerinden yararlanmak isteyen ITU'lu kullanicilar merkezi bilgisayarda bir hesap actirirlar ve birimlerinde sayilari 2 ile 8 arasinda degisen ASCII terminaller araciligiyla sisteme ulasirlar. Kuskusuz, eskimis teknolojisi ve kullanicilarin gitgide artan taleplerini yanitlamaktaki yetersizligi ile mevcut sistem birkac yildir yetersiz kalmaktaydi. ITU'yu cagdas, gelismeye acik ve etkin bir bilgi islem ve bilgisayar agi altyapisina kavusturma hedefiyle 1993 ortalarinda ITU Bilgi Islem Alt Yapisini Yenileme ve Gelistirme Projesi uygulamaya konuldu. 2 yildir devam etmekte ve bu satirlarin yazildigi gunlerde onemli bir asamaya gelmis olan proje tamamlandiginda ITU'de bilgi islem hizmetleri dagitilmis yapida bir sistem tarafindan ve tum kampusu dolasan bir optik omurga uzerinden verilecektir. Projenin onemli bilesenleri ve Agustos 1995 itibariyle varmis olduklari noktalar asagida ozetlenmistir. 1- Kampusici optik ag projesi: Birimlerdeki yerel bilgisayar aglarini birbirlerine ve Bilgi Islem Merkezi uzerinden uluslararasi bilgisayar aglarina baglamak uzere ATM teknolojisine dayali bir kampusici optik ag kurulmasi tasarlanmisti. 1994'un ilk yarisinda kampus birimleri arasina fiber optik kablo dosenmesi projesi tamamlandiktan sonra, sira bu fiziksel altyapi uzerinde ATM teknolojisini gercekleyecek cihazlarin teminine gelmisti. ATM, bagli oldugu uclari 155 Mbit/sn'lik bir hizla birbirine baglayabilen ve pekcok acidan gelecegin teknolojisi olarak lanse edilen bir teknolojidir. Sagladigi bant genisligi ve paralel erisim olanaklari ile veri iletisiminin yanisira ses, grafik ve multi- media uygulamalarini destekleyen yegane kampusici ag ortami olarak gosterilmektedir. Kuskusuz, projeye baslanirken onemli bir cekince konusu, cok daha iyi bilinen, standartlari yerlesmis, ancak onu tikali bir teknoloji olan FDDI alternatifinin mi; yoksa teorik olarak cok ustun ve gelismeye acik bir teknoloji olarak degerlendirilmesine ragmen henuz standartlari yerlesmemis ve gelistirilme asamasinda olmasi yuzunden riskli bir karar gibi gozukebilecek ATM alternatifinin mi uygulanacagi idi. Karar ATM'den yana verildi ve ilgili ihale Agustos 1994'te yapildi. Ancak hakikaten ATM'in gerceklenmesine iliskin korkulan problemler ortaya cikti ve butun fiziksel altyapi hazir olmasina karsin agin deneysel anlamda calismasi icin bir yilin gecmesi gerekti. BIM'e yerlestirilen 16 iskeleli ATM baglasim birimine kampusun 3 noktasina yerlestirilen ATM/Ethernet donusturucu birimler baglandi. Bu 3 nokta ve besledikleri/besleyecekleri birimler soyle siralanabilir: Insaat Fakultesi: Insaat Fak., Ucak-Uzay Fak. (yeni bina), Hidrolik Lab., Motor ve Tasitlar Lab. Elektrik-Elektronik Fakultesi: EE Fak., Maden Fak., Fen-Edebiyat Fak., Kutuphane. Kimya-Metalurji Fakultesi: Kimya-Metalurji Fak., Gemi Insaati ve Deniz Bilimleri Fak., ITU KOSGEB, Nuk. Enerji Enst. Birimlerin ATM omurgasina ve oradan da Bilgi Islem Merkezi uzerinden Internet'e baglanmasi ile ilgili calismalar 11 Agustos 1995 itibariyle tamamlanmis bulunmak1adir. Deneysel olarak birimlere kadar goturulen optik baglantilarin tumu test edilmis ve calisir durumda olan yerel bilgisayar aglarinin baglanmasi icin hazir duruma getirilmistir. Calisir yerel bilgisayar aglarina sahip olan Elektrik-Elektronik Fak., Maden Fak., Hidrolik Lab., Motor ve Tasitlar Lab., KOSGEB ve Nukleer Enerji Enstitusu 155 Mbit/sn'lik optik ag uzerinden birbirlerine, BIM'e ve Internet'e baglanmis durumdadirlar. 2- Birimlerde yerel bilgisayar aglarinin kurulmasi: Proje, ITU fakulte ve birimlerinin kisisel bilgisayar ve is istasyonu acisindan mi- nimum bir duzeye getirilmesini ve (normal kosullarda birimlerin kendi girisim ve olanaklariyla kurmasi gereken) yerel alan bilgisayar aglari icin fakulte ici kablo omurgasinin cekilmesini ongormekteydi. Son 2 yil icinde degisik fakulte ve birimlerin binalarina sozu edilen kalin koaks ethernet omurgasi cekilmistir, ancak bu omurgaya baglanacak ve uzerine PC ile is istasyonlarinin baglanacagi ince koaks ve UTP temelli yerel alan aglarinin kurulmasi isi ancak gereken kaynaklari ayiran fakultelerde ilerlemis bulunmaktadir. Bilgi Islem Merkezi, henuz bu konuda yeterli mesafe alamamis birimler icin 24 ya da 36 uclu bir yerel ag cektirmek icin 1995 sonuna kadar bir ihale daha acmayi planlamaktadir. 3- ITU'nun dis baglantilari ile ilgili calismalar: Istanbul Teknik Universitesi'nin 1987'den beri mevcut olan BITNET baglantisinin yanisira, Internet baglantisi da 19200 bps hizindaki ODTU IP baglantisinin devreye girmesiyle saglanmistir (1994 basi). Gunumuzde ITU'nun Internet erisimi halen bu hat uzerinden gerceklesmektedir. Yine yaklasik bir yil once tesis edilen 64 Kbps hizindaki ITU - EGE Univ. hattinin devreye girme- siyle Istanbul'un tum BITNET trafigi bu hat uzerinden aktarilmaya baslanmistir. Ege Universitesi'nin 64 Kbps hizindaki ayri Internet baglantisindan ise Almanya-Turkiye hattindaki idari ve teknik sorunlar yuzunden ITU (ve diger pek cok universite) yararlanamamaktadir. Bogazici Universitesi ve Mimar Sinan Universitesi ile de 19200 bps hizindaki baglantilar kurulmak uzeredir. Kendi kampus baglantilarinin yanisira Istanbul universitelerinin hem Internet, hem BITNET cikisi olma islevini ustlenme yolunda olan ITU'nun tum bu baglantilarini surebilecek gucte iki merkezi yonlendirici (biri 1993'de, digeri 1995'de olmak uzere) satin alinmistir. Ayrica evlerinden ya da ofislerinden telefonla Internet'e erismek isteyen akademik personelin yararlanmasi amaciyla satin alinan bir iletisim hizmet birimi 1993'den bu yana hizmettedir. 4- Merkezi hizmet birimleri: Istanbul Teknik Universitesi'nin Internet servislerini ve kullanicilarina verilecek dosya sunum hizmetlerini saglayacak iki guclu hizmet birimi 1995'in ilk aylarinda devreye alinmisdir. 5- Sehir Kampusleri: ITU'nun Ayazaga Kampusu disindaki birimlerini bunyesinde toplayan Taskisla, Gumussuyu ve Macka Kampusleri'nin Ayazaga Kampusleri ile olan baglantisi kiralik PTT hatlari uzerinden saglanmaktadir. Bu 3 kampus icin satin alinan birer yonlendiricinin ilgili birimlere kurulmasiyla sehir kampuslerindeki yerel alan agi PC ve is istasyonu kullanicilarinin dogrudan Internet'e baglanmasi olanakli hale gelmistir. Yine 3 sehir kampusunun Internet hizmet birimi olacak olan uc orta boy hizmet birimi Haziran 1995'de yerlestirilmistir. SONUC: Yukarida ozetlenmeye calisilan tum gelismelere karsin ITU'de Bilgi Islem hizmetlerinin istenen duzeye ulasmasi icin giderilmesi gereken onemli eksikliklerin oldugu kuskusuzdur. Bunlarin basinda, yurtdisina dogrudan bagli bir Internet hattina duyulan ihtiyac gelmektedir. Aylik maliyeti yaklasik 15000 USD olan bu hat icin mali kaynak ne yazik ki mevcut degildir. Yine fakultelerdeki yerel alan aglarinin kurulmasi, calisir hale getirilmesi ve birim bazinda kisisel bilgisayar/is istasyonu sayilarinin artirilmasi ile (imkan oldugu takdirde) hesap yogun islerde kullanilacak bir hizli bilgisayarin (number cruncher) temin edilmesi onumuzdeki donemin hedefleri arasindadir. Hakan Aydin (Kontrol ve Bilgisayar '91), (aydin@hidiv.cc.itu.edu.tr) ITU Bilgi Islem Merkezi --------------------------------------------------------------------------- 4.2 Turkiye'de Bilgisayar yazIlImlarI geliStirme uzerine bir haber --------------------------------------------------------------------------- TUrkiye'de bilgisayar yazIlImlarI endUstrisinin geliStirilmesi iCin ITU VakfI, TUrkiye Teknoloji geliStirme VakfI (TTGV), ODTU geliStirme VakfI, BoGaziCi Universitesi VakfI (BUVAK), TUBITAK ve Izmir Teknopark Ticaret AS (ITAS) 1000000 USD sermayeli anonim Sirketi kurmak Uzere bir protokol imzaladIlar. Bu protokolu Universite vakIflarI adIna rektOrler, VakfImIz adIna da ITU RektOrU Prof. Dr. ReSat Baykal imzaladI. sOzkonusu protokol ITU VakfI YOnetim Kurulu'nca da onaylandI. Protokole gOre Sirket sermaye- sine TTGV 500000 (beSyUzbin) dolar, VakIflar ve Teknopark Sirketleri 125000 dolar ile katIlacaklar. Proje iCin DUnya BankasI'ndan 500000 dolarlIk bir fon saGlanmak Uzere. Bu giriSimin Ulkemizin Onde gelen ve teknik eGitim yapan Universitelerine bUyUk katkIlar saGlamasI bekleniyor. ITU VakfI Haber BUlteni'nden (Temmuz 1995, sayI:4) aktaran H. Taner --------------------------------------------------------------------------- 4.3 LaTeX --------------------------------------------------------------------------- 1. GiRiS LaTeX 'basIma hazIr' bilimsel belgelerin olusturulmasInda kul- lanIlan bir bilgisayar dizgi sistemidir. Diger tur yazIlI bel- gelerin ( Ornegin basit bir mektubun ya da bir kitabIn) hazIr- lanmasInda da kullanIlabilir. LaTeX Donald E.Knuth tarafIndan yazIlmIs dizgi programI TeX uzerine Leslie Lamport'un kurudugu bir makro-paketidir. Bir yayInIn basIlmasInda yazar ya da yazarlardan gelen manuskript- lerin yayInevinde yerleSim-tasarImI yapIlIr ( satIrlarIn uzun- lugu, yazI turu, bolumler arasInda bIrakIlacak bosluklar vb. belirlenir.) ve gerekli dizgi yonergeleri hazIrlanIr. Sozu edi- len sistem de ise tasarIm islemini LaTeX, dizgi islemini ise TeX uslenir [1][2]. LaTeX komutlarI daha alt duzeydeki TeX ko- mutlarIna donusturulur. AlIsIlmIs yazI-islem programlarInda yerlesim tasIrImInI kullanIcI kendisi yapar ve cIkIsI gore- bilir. Bu WYSIWYG-sistemidir. ("what you see is what you get"). LaTeX'de ise cikis ancak giris dosyasInIn derlenmesinden sonra gorulebilir. Bircok kisi yerlesim-tasarImInda estetigin onemli oldugunu dusunur ve sanatsal acidan bakIldIgInda guzel gorunen yazIlI bir yayInIn iyi tasarlandIgI gorusundedir. KarsI gorus ise bir metnin muze duvarIna asIlmak icin degil, okunmak icin oldugudur. Bu nedenle kolay okunabilirlik ve iyi anlasIlabilir- lik gorunusten daha onemlidir. WYSIWYG-sisteminde kullanIcIla- rIn cogunlugu estetik olarak guzel, fakat yapIsal olarak cir- kin metinler olusturmaktadIrlar. LaTeX yazarI metnin belirli bir mantIksal yapIsI icinde kalmaya zorlayarak, boyle bicimle- me hatalarInI engeller ve bu mantIksal yapI icinde uygun en iyi yerlestirimi programIn kendisi duzenler. LaTeX'in diger yazI-islem programlarIna gore iyi yanlarI sun- lardir: - HazIr bircok profesyonel yerlestirim yonergesi kullanIlabi- lir. ( BazI yayInevi ve dernekler kendi yayInlarInda kulla- kullanIlmak uzere yerlestirim yonergeleri ve makrolar ha- zIrlamIslardIr.) - Matematiksel formuller ozellikle iyi bir sekilde yazIlabi- lirler. - Metnin mantIksal yapIsI icin kullanIcInIn birkac kolay an- lasIlIr komutu vermesi yeterlidir, ve baskI-teknigine ilis- kin ayrIntIlarI bilmesine gerek yoktur. - Icindekiler, dip not, tablolar, kaynakca, dizin vb. gibi karmasIk metin yapIlarI buyuk bir caba gerektirmeden olus- turulabilirler. Kotu yanlarI ise: - Diger basit yazI-islem programlarIna gore bilgisayar belle- gi gereksinimi daha fazladIr ve bilgisayarI daha uzun sure yukler. - YazIlI cIkIs icin nokta vuruslu yazIcIlarIn kullanIlmasI lazer yazIcIlara gore pek uygun degildir. - Yerlestirim yonergeleri birkac parametre ile kolaylIkla de- gistirilebilmesine karsIn, temel degisikler ya da yeni bir yonergenin olusturulmasI icin buyuk caba gerekmektedir. 2. KULLANIM YazIlacak metni ve LaTeX komutlarInI iceren giris dosyasI once derlenir. Derleme islemi DVI-formatInda bir cIkIs dosyasI ve birkac yardImCI dosya uretir. (DeVice Independent) cIkIs dosya- sI uygun bir DVI-surucu programI ile yazIcI koduna donusturu- lur ya da yine bir DVI-surucu program ile yazIcI cIkIsI ekran- da gorulebilir. ( Surucu programlar: dvips, dvihplj, xdvi vb. (UNIX icin); dvips, dvihplj, dvidot, dviscr vb. (DOS icin) ) 2.1 Giris dosyasInIn yapIsI ve birkac LaTeX komutu LaTeX giris dosyasIndaki bosluk, tab ve satIr sonu gibi gorun- meyen karakterler bosluk sayIlIr. Bir bos satIr paragraf sonu anlamIndadIr. Arka arkaya gelen bosluklar bir tek bosluk, bos satIrlar ise bir tek bos satIr gibi algIlanIr. LaTeX komutla- rI soladevrik ('\') isareti ile baslar; yorumlar yuzde ('%') isareti ile satIr sonu arasInda yazIlIr. Minimum LaTeX girisi asagIdaki gibidir: \documentstyle[12pt,german]{article} \begin{document} Klein ist h"ubsch. \end{document} Ilk satIrda yerlesim yonerge komutu \documentstyle[options]{style} verilmelidir. Verilen stil ve seceneklere gore sayfa duzeni be- lirlenir ve metin uygun bicimde yerlestirilir. KullanIlabilecek stiller: article, report, book ve letter stil secenekleri: 11pt, 12pt, fleqn, leqno, titelpage, twocolumn, twoside, german vb. BaslIca LaTeX KomutlarI soyle sInIflandIrIlabilir: - Dokuman ve sayfa stil komutlarI - Sayfa komutlarI - Cumle ve paragraf komutlarI - SatIr komutlarI - Bosluk komutlarI - YazI stil ve buyukluk komutlarI - Listeleme komutlarI - Kaynakca ve gonderi komutlarI - Dizin ve baG komutlarI - Matematik formul komutlarI - Aksan komutlarI - Diger komutlar Ingilizce olmayan metinlerin yazImInda, Ingiliz alfabesinde olmayan harfler icin aksan komutlarI kullanIlmaktadIr. Aksan komutlarIn bazIlari sunlardIr (ornek olarak o harfi): \'{o} ya da \'o : o uzeri centik \H{o} : o uzeri iki centik \^{o} ya da \^o : o uzeri sapka \v{o} ya da \v o : o uzeri ters sapka \={o} ya da \=o : o uzeri duz cizgi \~{o} ya da \~o : o uzeri dalgalI cizgi \u{o} ya da \u o : o uzeri yay \.{o} ya da \.o : o uzeri nokta \"{o} ya da \"o : o uzeri iki nokta \d{o} ya da \d o : o altI nokta \c{o} ya da \c o : o altI cengel \b{o} ya da \b o : o altI duz cizgi (Almanca dokuman stili german.sty kullanIldIgInda \" yerine yalnIzca " isareti kullanIlabilir.) Turkce harfler icin su aksanlar kullanIlabilir: \d{c} , \d c , \c{c} , \c c : kucuk !c \d{C} , \d C , \c{C} , \c C : buyuk !C \v{g} , \v g , \u{g} , \u g : kucuk !g \v{G} , \v G , \u{G} , \u G : buyuk !G \i : kucuk !i \.{I} , \.I : buyuk !I \"{o} , \"o : kucuk !o \"{O} , \"O : buyuk !O \d{s} , \d s , \c{s} , \c s : kucuk !s \d{S} , \d S , \c{S} , \c S : buyuk !S \"{u} , \"u : kucuk !u \"{U} , \"U : buyuk !U (LaTeX'in DOS icin enson dagItImInda "kod tablosu 850" 'nin kullanIlma olanagI vardIr. Boylece aksan komutlarIna gerek kalmadan 128-254 numaralI karakerler dogrudan kullanIlabilir.) 3. LaTeX NEREDEN ELDE ELDE EDILEBILIR? LaTeX herkesin kullanImIna acIk bir yazIlImdIr. UNIX ve DOS al- tInda calIstIRIlabilir. DOS icin LaTeX ve kullanIslI shell ya da menu programlarI asagIdaki FTP-servislerinden cekilebilir: Amerika : ftp.shsu.edu /tex-archive/systems/msdos/emtex Ingiltere : ftp.tex.ac.uk /tex-archive/systems/msdos/emtex Almanya : ftp.dante.de /tex-archive/systems/msdos/emtex (Programlar 8 adet 3.5" yuksek yogunluklu diskete sIgmaktadIr ve yaklasIk 15 MB hard disk alanI gerekmektedir.) 4. DIGER BILGILER AsagIda kIsa bir LaTeX sozlugu verilmistir: - MF : Metafont, Font uretme programI - BibTeX : LaTeX icin kaynakca programI - SliTeX : LaTeX ile saydam ('slide') programI - AmSTeX : Amerikan Matematik Dernegi'nin dizgi sistemi - AmSLaTeX : AmSTeX icin makro paketi - PiCTeX : Resim ve cizimler icin makro paket - TUGboat : The journal of the TeX Users Group Kaynakca: [1] L. Lamport: LaTeX, A Document Preparation System, User's Guide and Reference Manual, Addison-Wesley Publishing Company (1985), ISBN 0-201-15790-X [2] D. E. Knuth: The TeXbook, Addison-Wesley Publishing Company (1986), ISBN 0-201-13447-0 Sinan Gungor, (Elektrik '87) (guengoer@emserver.ee.tu-berlin.de) ITU-MD Uyesi, Almanya --------------------------------------------------------------------------- 4.4 Internet Evsayfa(lari)mizi Ziyaret Uzerine --------------------------------------------------------------------------- Kullanici sayisi ve kullanim alanlari her gecen gun genisleyen Internet ortaminin kusku yok ki son zamanlarda en populer olani, `homepages'(*) ya da mecazi anlamda benim Turkce karsiligi olarak kullandigim `evsayfalari'. Buralari ziyaret etmek icin cesitli programlar gelistirilmis durumda, `Mosaic' ve `Netscape' bunlardan baslicalari. Peki bu evsayfalarinda neler var? Kullanim istegine gore degisiyor. Sizlere ziyaret ettiklerimden birkac ornek asagida sunuyorum. Uzun sureden beri ziyaret edemedigim ITU-MD evsayfasi icin bugun yola cikiyorum, `Netscape' ile. ITU-MD evsayfamiz olan: http://www.ece.orst.edu/~ituweb yukaridaki adresi veriyorum eline ve `cyberspace'teki yolculugumuza basliyoruz. Tabii Ingiltere saatine gore sabah sabah yola ciktigimiz icin, yollar acik ve hemen evsayfamiza ulasiyoruz. Cat kapi habersiz geldik bakalim neler var neler yok diyoruz ve iceriye giriyoruz. ITU-MD evsayfasinin hazirliginda epeyce emek vermis olan, Ali Tuglu'nun calismalarinin sonuclari karsiliyor bizi. Ilk etapta ITU Ayazaga Kampusu'nde karlar arasinda uzaktan goruntusu verilen fakultem ve Mustafa Inan Merkez Kitapligi, hos geldin diyor. Derken, ITU kampusleri arasinda bir tur da yapiyoruz. ITU-MD evsayfasinda sadece ITU yok. Aslinda yok yok demek lazim. ITU-MD ve calismalari hakkinda bilgi veren evsayfalarinin adreslerine de baglanti var. ITU-MD'ni, amaclarini ve calisma yapisini merak ediyorsaniz, Prof. Dr. Rasit Eskicioglu tarafindan hazirlanan tuzuk evsayfasi sizlere bilgi vermek icin bekliyor. Yeni acilan ve sadece ITU'lulerin degil tum akademisyenlerin goruslerini bekleyen en genc evsayfamiz ITU-MD Genc-ITU ile de baglanti var. Emrah Can tarafindan duzenlenen bu evsayfasinda, baslica akademisyenler kilavuzunun calismalari sergilenmekte. Tabii baska konular da yok degil. ITU-MD evsayfasindaki en yeni calismalardan birisi de Can Sandalci'nin PETEK Dergi duzenlemesi. Sonuclari hep birlikte gorecegiz. Bitmedi. Bu adresten Turkiye hakkindaki cesitli evsayfalarina da baglanti yapabiliyorsunuz. Ilk once TC Washington Buyukelciligi'nin evsayfasina ugruyoruz. Aman efendim, bir karsilama bir izzet ikram ki sormayin. Turk kahvemizi iciyor ve daha neler var neler yok diye yokluyo- ruz her bir koseyi.Konu komsuya bu sayfanin dedikodusunu yapacagiz ya.:-) Turkiye hakkinda bircok konuya yer verilmis. Haberler, ekonomi, politika, kultur, turizm baslicalari. Yabancilar icin turistik bolgeler de teker teker tanitiliyor. Ayrica vize konusunda da bilgi veriliyor. Haberleri okumayi ve kahvemizi bitirip, hemen bir tura cikiyoruz. Istanbul'a ugruyoruz once. Dolmabahce Sarayi'nda karsilaniyoruz. Ee, bize de bu yakisir zaten. :-) Oradan Istanbul'un daha once gezmedigimiz tarihi yerlerine bir tur yapiyoruz. Simit yiyemeden Istanbul'dan ayriliyoruz ama olsun, belki bir dahaki sefere. :-( Daha sonra Ankara'ya ugrayip, Anitkabir'de Ataturk'u ziyaret ediyoruz. Ankara'dan Antalya'ya geciyoruz. Akdeniz'e doyamiyoruz ama isimiz cabuk diye bir daha ugramak uzere Ege'ye Izmir'e geciyoruz. Karsikaya Sahil'inde karsilaniyoruz. Hemen bir sahil turu yapiyoruz, bir tarafimizda Ege bir tarafimizda palmiye agaclari o bicim guzellik. Tabii bu arada Uluslararasi Izmir Fuari'nin 20 Agustos'ta baslayacagini da ogreniyoruz. Izmir'e ugrayip Efes ve civarina ugramadan ayrildik da sanmayin. Oralari da gezdik tabii... Turkiye turundan sonra Washington'a geri donuyoruz. Arzu eden ziyaretcilerin doldurmasi icin bir kisim da ayrilmis. Ancak anlayamadigim neden o kadar soru soruluyor? Resmi makam olmasindan ileri geliyor olmali. "Geciyordum ugradim, ellerinize saglik evsayfaniz pek iyi olmus" diyecektim ama aceleden hem sorulara yanit vermeye ve hem mesaja zaman bulamadim. ITU-MD evsayfamiza geri donuyoruz ve bu sefer de Disisleri Bakanligi'nin evsayfasinda neler ikram ederler acaba deyip bir de oraya geciyoruz. Dedik ya bugun Internet'te cat kapi ziyaretlerimiz var, PETEK okurlarina sadece gorduklerimizi degil yedigimizi ictigimizi de anlatacagiz. :-) Bu evsayfasinda da Turkiye ile ilgili bayagi doyurucu bilgi verilmekte, bircok alanda. Washington DC'deki evsayfamizla ortak olan yazilara da rastliyorsunuz ama bu evsayfasinin kapsami daha genis. Yok yok. Turkiye hakkinda genel bilgi, politika, ekonomi, bilimsel, sosyal ve kulturel hayatimiz, turizm, gunluk haberler, kaynak kutuphaneler vs. bunlardan baslicalari. Yukarida degindigim evsayfalarinin hazirliklarinda emegi gecen tum kadrolara tebrikler ve tesekkurler. Turkiye ve Turkleri tanimak isteyen yabanci ese dosta evsayfalarimizin adreslerini vermek, cok buyuk bir kolaylik. Turizm musavirliklerinin adres ve telefonlarini nereden bulacagim yardim etmek icin telasesi de kalkiyor ortadan. Sadece yabancilarin degil Turklerin de kendi ulkesini ve kulturunu tanimasi icin yaratilmis iyi bir firsat. Her iki grubu da bilgilendirmek icin evsayfalarina aktarilan yazilarin doyurucu bilgi vermesi de onem kazaniyor. ITU-MD sayfasindan daha bircok evsayfasina baglanti kurmak mumkun. Benim simdilik vaktim yok, PETEK'e yazi gondermek icin son gun bugun. Gec kalmamak icin ITU-MD evsayfasi zevkli ziyaretimi burada noktaliyorum. ITU-MD evsayfasindaki bu yeniliklerin disinda, Bogazici Universitesi'nde yer alan iki yeni evsayfasinin da haberini verelim. Ilki gecen ay ilk sayisini sunan `Imagination Journal' ve ikincisi de AKTUEL Dergisi (SABAH Yayin Grubu). Her ikisi de ziyaret etmeye deger. Yukarida sozu gecen evsayfalarinin adresleri ve kuruculari: 1. http://www.ece.orst.edu/~ituweb [ITU-MD] 2. http://geoweb.tamu.edu/~e0c1768 [ITU-MD GENC-ITU] 3. http://www.cs.uno.edu/~rasit/webtuzuk [ITU-MD Tuzuk Kurulu Bsk.] 4. http://www.turkey.org/turkey [TC Washington DC Elciligi] 5. http://www.mfa.gov.tr/ [TC Disisleri Bakanligi] 6. http://www.busim.ee.boun.edu.tr/imagination [The Imagination Journal] 7. http://www.sabah.boun.edu.tr/ [Sabah Yayin Grubu] Bunlardan [1] numaraya gectiginizde, [2,3,4 ve 5] numaralari rahatlikla ziyaret edebilirsiniz, kurulmus olan baglantilar nedeniyle. Boylesi bir uygulama da cok iyi, boylece herkes ayni bilgiyi degisik adreslere yukleyip yer isgali de yapmamis oluyor. Ayrica ziyaretciler icin de bir rahatlik, her bir adresi tekrar yazmaya gerek yok. Tum universitelerimizin benzeri olanaklara sahip olmasi dileklerimle. Meral Demirtas (Meteoroloji '90) (swrdemas@reading.ac.uk) ITU-MD Uyesi, Ingiltere (*) `Homepage' icin onerilen Turkce karsiliklarin birkacini [8] numarali bolumumuzde bulabilirsiniz. =========================================================================== =========================================================================== 5. Muhendis Gozuyle =========================================================================== 5.1 "On Private Power Issues...", Nalan Arsoy-Gainer =========================================================================== --------------------------------------------------------------------------- 5.1 "On Private Power Issues..." --------------------------------------------------------------------------- Turkce ozet: ------------ ["On Private Power Issues...", Istanbul'da 24-26 Mayis tarihlerinde duzenlenen Bagimsiz Enerji Ureticileri konferansinda bahis konusu edilen konulari ele alarak, sirketimizin Dunya Bankasi projelerinde gerceklestirdigi danismanlik hizmetleri ve devamli bilgi alisverisinden kaynaklanan bilgi birikimi ile, olaya bakis acimizi ortaya koyan bir kisa makale. Bu yazi, hic kuskusuz, enerji uretimi konulari ile ilgilenen arkadaslarin ilgisini cekecektir. Bu sayede de konuya bakis acilari ve teknik yaklasimlari ne olursa olsun, okuyucularimiza bir nebze olsun yardimci olmayi amacladik.] "On Private Power Issues..." The wide participation in the Private Power Conference in Istanbul this year, May 24-26, shows how lucrative Turkey's private power potential looks to many international investors and engineering companies. Not only for- eign, but also many Turkish investors are eager to see the government "bring its act together" and speed up its decision making process on many projects that have been developed (feasibility, preliminary design, and fi- nancing) and are awaiting approval for many different reasons, some poli- tical, some stemming from concerns about their benefits to the country. Since the Private Power Production Law was enacted in 1983, only a fraction of the planned independent installations have been built which, in the light of the insurgent yearly power demand of 10%, leaves eager project sponsors wonder why Turkey is still postponing decisions on such a crucial matter - sufficient power supply to the electrification web of our highly developed country. As a result, brownouts are once again becoming a daily worry for all, especially the well-automated, computerized, and market- driven industry. Demand for electricity in the country has been growing at a very high rate of 10% per year over the past decade, with a peak of 13,000 MW in 1994. At the moment, the electrification system is just capable of meeting this de- mand. Analysis shows that the demand will continue to increase by 8% each year over the next 15 years as a consequence of economic growth and the low levels per capita power consumption - 989 kWh in 1994 compared to 11,000 kWh in the United States. The above figures imply the addition of at least 1,000-1,500 MW installed capacity per year and noncommitant transmission and distribution. How Much Do These Installations Cost? To simplify the cost breakdown, minimum US$ 2.0 billion per year divided among: US$ 1.0 billion for generation US$ 400 million for transmission US$ 600 million for distribution Funding for new installations: To find the necessary amount of funding for these projects, the Turkish government has decided to move away from the traditional public-sector- driven approach and to encourage the private power sector. It has been clear for at least a decade that the public utility, TEK, now in two enti- ties called TEAS and TEDAS, can no longer monopolize and/or provide quick and efficient management of the many pending projects, some awaiting ap- proval, some funding, and many - feasibility studies. TEK, historically in the role of the only utility with the highest number of customers from which it could not collect properly, a curse in many respects, considering the fact that most of these non-paying customers are places like the Basbakanlik, or the Buyuk Millet Meclisi, has prided itself with meeting the country's demand and proving worthy of its 'reason d'etre'. Now in the middle of the 90's, however, it emerges as an over-staffed, inefficient, and static organization with restructuring projects that have been on again, off again, never meant to provide an overhaul of work culture that is simply not compatible with today's standards. Only recently 2 new projects, one for the application of a new regulatory tariff system project and the other, a pilot billing system project in the area around Ankara have been active. Both projects are long-needed measures to provide the utility with a strong framework to collect debts efficiently from the hun- dreds of thousands of corporate customers. The IPP's: A Great Chance to Catch Up in Electrification Independent power producers, IPP's, as private power producers are called in the United States, now represent 50% of all new generating capacity in this country. These installations generally involve investors who build a power plant and sell the electricity wholesale - either to a nearby util- ity, or to one or more large consumers. IPP's are typically structured on a Project Finance Basis. Guarantees to the lenders result from the project itself (the substantiality of the in- stallation, the importance of this installation to the country/region, the existence of customers ready to buy the power etc.), rather than from the project sponsors. These projects require a sophisticated set of contractual arrangements such as: o Authority to build the plant at the site chosen o A power purchase agreement (w/ utility or corporate consumers) o A fuel purchase agreement o Guarantee agreements (for country risk, project completion, and technical guarantees such as MW output, plant emissions, availability etc.) Experience with IPP projects in the developing countries has shown that private power developers have a good record in project completion, plant availability, and generation efficiency. This hails the frustrations of the governments disappointed with the performance of their own utilities and seeking new sources of finance for power projects. India, China, the Philippines, and Malaysia are notable cases where governments have aggres- sively pursued IPP projects and have welcomed the opportunity to reduce their dependence to neighbors for electric power. The 'Country Risk' Factor However, when governments try to attract private investment, they often lay off all project risk to the investor(s). While IPP's are rather good at handling most projects risks, one risk they cannot manage is the unpre- dictable behavior of the host government itself. By 'unpredictable behavior' we mean the problem that takes form in debt fi- nancing. IPP's are generally developed on a project finance basis where sponsors fund part of the project through their equity contribution. This it typically 25-33% in developing countries, and 10-15% or less in highly industrialized countries. The rest is a financed-through debt that usually comes from banks and similar institutions. Developers are unwilling or una- ble to provide guarantees for the portion of the investment financed by debt, so lenders have to look for guarantees according to the size, as well as the 'return-of-investment' opportunities of the project itself. What Does All This Mean? To close a project financing plan and actually start construction on a power plant, a sponsor needs to be able to negotiate a set of agreements that satisfies not only the government, but also the banks that will be fi- nancing the major part of the investment. Typical agreements related to an IPP-sponsored project are as follows: o Agreements relating to the project schedule i.e., completion guarantees, jobsite agreements o Agreements relating to plant operation i.e., power purchase, fuel purchase, dispatch o Agreements of the legal and operational environment Of the above 3 items, the last one is quite a different issue in developing countries. Agreements relating to the environment of the project differ significantly in developed and developing countries. Typically, in the for- mer the project's environment belongs to the general framework in which the power sector and private investors operate. By 'framework' we meant insti- tutions and understanding such as the following: o Predictability of government decisions o Enforceability of contracts o Transparency in the regulatory environment o Currency convertibility and transferability These are, understandably, the areas where the governments have the most discretionary power. They are also the areas where lenders for developing countries perceive the greatest risks to lie. Governments may, for poli- tical reasons, take decisions relating to tariffs that render projects in- solvent, or may devalue their currencies, or expropriate foreign investment. All these fears comprise the much overused and misunderstood 'Country Risk' term. The fact remains that, unless lenders feel comfortable that their loans are sheltered from country risk, they will be unwilling to support the project. How to Minimize the Country Risk Factor? Until now, the simplest way to mitigate country risk was for private power investors to require the host government to guarantee that 'the rules of the game' will be respected through specific support or implementation agreements. Increasingly, however, the value of such government guarantees is being questioned: many cases are known where the government is unwilling to ensure that the public utility respect the terms of a power purchase, which in turn lowers the chances that it will respond affirmatively when the guarantee is called. Cover for 'Country Risk', therefore, could be provided in a few other ways: 1. Launch a macroeconomic reform 2. Launch power sector reform 3. Develop contractual mechanisms to address each aspect of the risk 4. Obtain cover from third parties i.e., export credit agencie